Od dolaska Vučića na vlast, favorizuju se filmovi sa temama iz srpske istorije koji podržavaju propagandu aktuelne vlasti. Zato ih i ima više nego pre njega
Nedavno je reditelj Predrag Gaga Antonijević izjavio da se dolaskom predsednika Vučića na vlast znatno promenio odnos prema filmovima sa nacionalnom tematikom. „Do tada nismo smeli da dignemo glas. Ništa što je imalo nacionalni priznak ili tematiku nije moglo da bude prihvaćeno i valorizovano – rekao je Antonijević, a preneo je „Informer“ i slični mediji.
Za razliku od Vučićevog vremena, naglasio je Antonijević, u vreme Slobodana Miloševića i nakon njegovog pada „samo je stimulisano ono posipanje pepela“.
Obično novinarsko sećanje kazuje da Antonijević nije u pravu.
Ako pod „nacionalnom tematikom“ podrazumevamo filmove koji se bave srpskom istorijom, nacionalnim identitetom, ratovima, Kosovom i Metohijom, stradanjem Srba ili važnim događajima iz nacionalne prošlosti, onda od filmova snimljenih u ovom veku na pamet padaju mnogi naslovi.
Sledi spisak, koji naravno da je nepotpun, i u kome su samo igrani dugometražni filmovi bez serija.
U ovom veku a pre Vučića
U filmu Darka Bajića Rat uživo iz 2000. godine je NATO bombardovanje; Nataša Ljubiše Samardžića iz sledeće godine je o događanjima u dvehiljaditoj; Sivi kamion crvene boje Srđana Koljevića iz 2004. je o poslednjim danima mira u Jugoslaviji; Turneja Gorana Markovića iz 2008. dešava se u vreme rata u BiH; iz naredne godine je Sveti Georgije ubiva aždahu Srđana Dragojevića o Srbiji i Prvom svetskom ratu.
Besa Srđana Karanovića iz 2010. je o Srbima i Albancima uoči Prvog svetskog rata; filmovi Dragana Bjelogrlića iz 2010. i 2012. godine Monte video, Bog te video! i Montevideo, vidimo se! su o uspesima naše fudbalske reprezentacije na Svetskom prvenstvu, a 2013. godine prikazani su Krugovi Srdana Golubovića, film o ratu devedesetih u BiH.
Naredne, 2014. Ivan Ikić se u Varvarima bavio mladima nakon tek proglašene nezavisnosti Kosova, a Srđan Koljević je u filmu Branio sam Mladu Bosnu pokazao kako se filmom priča o osetljivoj temi.
Od Vučića do sad
Te 2014. godine Aleksandar Vučić je postao premijer. Vrlo je moguće da Predrag Gaga Antonijević meri vreme srpske kinematografije od tog momenta.
Spisak koji sledi niže u tekstu pokazuje da je od Vučića na ovamo snimljeno više filmova sa nacionalnom tematikom nego u godinama pre toga. I tu je Antonijević u pravu. Ali ta brojnost nije rezultat naprasne potrebe filmskih autora da progovore o nacionalnoj istoriji.
Godine 2017. Filmski centar Srbije prvi put raspisuje poseban konkurs za „sufinansiranje proizvodnje domaćih dugometražnih filmova sa nacionalnom temom“. Time nacionalna tema prestaje da bude samo sadržajna odrednica filma i postaje posebna budžetska kategorija državne kulturne politike.
Da li to ide u korist kinematografije? Malo je verovatno, čak se smatra da joj šteti, pre svega zato što su filmovi o nacionalnim temama zloupotrebljeni, postali su propagandno oruđe za uvećavanje nacionalizma, stava da Srbiju svi mrze i svi su joj neprijatelji, i sličnih, bliskih radikalskoj SNS.
Na spisku filmova od Vučića na ovamo, lako su uočljivi. U onom prethodnom ih nema.
Drugi spisak
Evo ga drugi spisak:
Enklava Gorana Radovanovića o životu Srba na Kosovu i Metohiji prikazan je 2015. godine; film Za kralja i otadžbinu Radoša Bajića iz iste godine je o Ravnogorskom pokretu, Draži Mihailoviću i okupaciji 1941.
Predrag Gaga Antonijević je 2018. snimio Zaspanku za vojnike o srpskoj vojsci u Prvom svetskom ratu; te iste godine Petar Ristovski je snimio film Kralj Petar I; iz naredne je srpsko-ruska koprodukcija Balkanska međa Andreja Volgina o preuzimanju aerodroma Slatina na Kosovu i Metohiji.
Predrag Gaga Antonijević je 2020. snimio Daru iz Jasenovca; te iste godine prikazan je film Darka Bajića Ime naroda o Svetozaru Miletiću i prisajedinjenu Vojvodine Kraljevini Srbiji; film Gordana Matića Pucnji u Marseju o sudskom procesu saučesnicima atentatora na kralja Aleksandra prikazan je 2021. godine; Heroji su film Gorana Nikolića iz 2022. godine o srednjovekovnoj Srbiji posle Boja na Kosovu.
Oluja Miloša Radunovića o etničkom čišćenju Srba sa prostora Srpske krajine bila je 2023, kao i premijera Heroja Halijarda Radoša Bajića. Iz te godine je i film Što se bore misli moje Milorada Milinkovića o knezu Mihailu; Ruski konzul iz 2024. Miroslava Lekića je o Srbima na Kosovu i Metohiju sedamdesetih; iz iste godine film Obraz Nikole Vukčevića, manjinska koprodukcija sa Crnom Gorom, dešava se tokom Drugog svetskog rata.
Ove godine prikazana su dva filma o srpskoj istoriji: Đeneral Miloslava Samardžića o Draži Mihajloviću, i Žetva Pola Kampfa, o trgovini organima na Kosovu i Žutoj kući devedesetih.
Od „Dare“ do „Sretenja“
Predrag Gaga Antonijević je nedavno završio snimanje filma Sretenje, premijera je najavljena za Sretenje iduće godine.
Filmski centar Srbije (FCS) je najavio ovaj film kao ambiciozni projekat koji na veliko platno donosi epopeju o rađanju moderne srpske države i junačkim danima Prvog i Drugog srpskog ustanka.
Između Sretenja i Dare iz Jasenovca, Gaga Antonijević je najavljivao dva filmska projekta ali ih nije realizovao. Oba su bila o temama iz nacionalne istorije: epski spektakl Janičar i Boj na Kosovu. Započinjao je pa nije realizovao i dve serije: nastavak priče o Dari iz Jasenovca, i Zadarska kristalna noć.
Uoči razliku
Upućeni u istoriju filma kažu da je jedina razlika između pređašnjeg i sadašnjeg odnosa države prema nacionalnim temama na filmu sledeća: pre Vučića filmovi su poštovali istorijske činjenice i nisu ih predstavljali iz ugla koji zastupa aktuelna vlast. Kao sad. Tad se nisu favorizovali filmovi koji šire nerealnu sliku o Srbiji. Jednom rečju, filmovi pre Vučića nisu bili propagandno oruđe. Eto u tome je razlika.
Uostalom, uporedite oba spiska, jasno je.
Pravo novinarstvo košta, a mi nećemo da nas kupe tajkuni i korporacije. Podržite nas jednokratnom ili mesečnom donacijom. Vreme za to je sada!
Marija Rakočević, Žena veže rep, režija Maša Pavlović; Zbirka (verovatno) nepročitanih drama, priredila Mina Milošević
Naslov izložbe Slobodana Bojovića „Rusi dolaze“ izazvao je razne komentare. Umetnost i treba da provocira – kaže umetnik
Rušenje Vučićevog režima na izborima je dečja igra u odnosu na ono što nas čeka posle: obnavljanje do temelja razorene zemlje. Ne postoji teži zadatak od toga da se od podanika stvore građani, ali to je pitanje opstanka Srbije
Predsednik Srbije Aleksandar Vučić zapljuvao je sebe u ćošak, odvajajući se od svih, pa i od svoje partije. Zato će, kad stupi protiv 250 ljudi od integriteta sa Studentske liste, konačno stvarno biti sam, kako se već godinama bizarno hvališe
Na šta bi Vučić ličio ispred nekoliko hiljada migratornih mitingaša okružen kordonima i, iza njih, masom bijesnih Novosađana? Zar njegov marš na Novi Sad nije bio otkazan i prije nego što je zakazan
Arhiva nedeljnika Vreme obuhvata sva naša digitalna izdanja, još od samog početka našeg rada. Svi brojevi se mogu preuzeti u PDF format, kupovinom digitalnog izdanja, ili možete pročitati sve dostupne tekstove iz odabranog izdanja.
Vidi sve
