Istraživanje - Nastavak iz prošlog broja – Atribut državnosti i džoker za NATO
Propao NATO džoker
Glavna strateška orijentacija ARM-a je učlanjenje u NATO: sve reforme i transformacije poslednjih petnaest godina su preduzimane u tom pravcu
Istraživanje – Nove vojske bivše Jugoslavije (8)
Oružane snage BiH – profesionalni patriotizam
Otkad su konačno formirane kao jedinstvena državna vojska, Oružane snage Bosne i Hercegovine funkcionišu striktno po pravilima NATO saveza – smanjenje personala i odbacivanje ostataka zastarelog JNA naoružanja su dva ključna pitanja kojima se današnja vojska u BiH bavi. Ipak, rat i činjenica da funkcionišu na državnom nivou u državi koja baš i ne funkcioniše najbolje, Oružane snage BiH u velikoj meri drži na marginama današnje Bosne i Hercegovine
Rezervati prirode – Uvac
U lešinarevom gnezdu
Beloglavi sup, mitska ptica koja je pozajmila deo svog lika državnom grbu, podiže se vertikalnom strujom vazduha na visinu od 2500 metara i potom leti bez zamaha, kao jedrilica koja za svaki metar propadanja otkliza 11 metara u daljinu. Sa tih visina, sup ima pregled celog rezervata u klisuri Uvca, ali kad u zaštićenoj zoni zlatarskih jezera potraži hranu ili nove vazdušne termale, prvo što će na tlu videti jesu novopečena gradilišta
Formula 1
Slaganje kockica
Prvo i drugo mesto za Ferari je znak da je nokdaun kratko trajao i da se stvari u velikom timu vraćaju na svoje mesto posle lošeg početka sezone
Istraživanje - Makedonska vojska (6)
Vaspitavanje u novom duhu
Samo pojedini udžbenici istorije tretiraju raspad bivše države bez zalaženja u razloge, te nema ni pomena o kjučnim temama tog perioda. Sredinom januara u Skoplju su promovisane istorijske čitanke u izdanju Sorosove fondacije i holandskog Centra za demokratiju i pomirenje u Jugoistočnoj Evropi, kao dopunski priručnici za nastavnike i učenike za izučavanje zajedničke istorije, ali – tek o Otomanskoj imperiji, balkanskim, Drugom svetskom ratu...
Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (7)
Atribut državnosti i džoker za NATO
Odluka koja će ove nedelje biti doneta na NATO samitu u Bukureštu, možda će biti nagrada vojnicima i oficirima u ARM-u za sva njihova dosadašnja zalaganja, ali će pre svega zavisiti od konačnog ishoda pregovora u sedamnaestogodišnjem iracionalnom sporu sa Grčkom zbog imena Makedonije za međunarodnu upotrebu Ucenjivačka dilema je rezultirala anketama u kojima se ogroman broj etničkih Makedonaca zalaže za zadržavanje ustavnog imena Republika Makedonija i po cenu nedobijanja poziva za članstvo, dok za ispitanike etničke Albance prvenstvo ima uzlazak u NATO, što je po ko zna koji put produbilo međuetnički jaz i otvorilo jalove polemike o osećanju pripadnosti i lojalnosti državi u kojoj se živi
Globalno zagrevanje
Kako ćemo bez Antarktika
Najnoviji regionalni klimatski modeli pokazuju da Srbija uopšte neće biti pošteđena razornih posledica globalnog zagrevanja – predviđaju se velike suše i mnogo češći talasi toplote, dok bi prosečna godišnja temperatura do kraja ovog veka u našim krajevima mogla porasti za tri i više stepeni
Na vest o smrti Rajka Mitića
Idol za sva vremena
Možda su Zvezda i srpski fudbal imali i bolje igrače, ali nikada niko nije imao takav i toliki autoritet, nikada niko nije izazivao toliko poštovanje i nikada niko nije bio takvo oličenje džentlmenstva u sportu, ljudske dobrote i neverovatne skromnosti
Vreme alergija
Kreativna upotreba prljavštine
Pre samo sto godina, od alergija su bolovali samo pripadnici aristokratije. Međutim, u poslednjih dvadesetak godina alergijske bolesti su poprimile tolike razmere da su prema podacima SZO-a dospele na listu prvih pet epidemijskih oboljenja u svetu. Među stručnjacima ne postoji saglasnost u odgovoru na pitanje koji su glavni uzročnici tome
Formula 1
Rečita dosada
Iako nije bilo spektakla kao na premijeri, druga ovogodišnja trka je pokazala da se neki godinama ustaljeni odnosi na stazi dramatično menjaju
Artur Klark, 1917–2008
Moreplovac kosmičke odiseje
Iako je želeo da ga upamte pre svega kao pisca, ljudi će ga se sećati i kao velikog popularizatora nauke i smelog vizionara koji se nije libio da proriče bližu i dalju budućnost
Istraživanje - Nastavak iz prošlog broja (5) - Hrvatski slučaj
Vojska u tranziciji
Oružane snage Republike Hrvatske krajem 2007. nalaze se u punom zamahu prilagođavanja NATO kriterijumima i standardima
Istraživanje – Nove vojske bivše Jugoslavije (6)
Hrvatska na pragu Severnoatlantske alijanse
Okončanje rata Hrvatska je vojska dočekala kao sasvim politizovana oružana snaga kojom su, osim kadrova iz JNA koji su dokazali privrženost HDZ-u, carevali vojnici i dočasnici pristigli iz Legije stranaca raspoređeni na najviše operativne dužnosti i u pretorijanske specijalne jedinice, konobari prekvalifikovani u nacionalne heroje, lokalni šerifi i siledžije, hercegovački vozači autobusa i šverceri bele tehnike...
Intervju – Igor Primorac, filozof
Etika i seks
Kada se kaže nemoral, najčešće se misli na neprihvatljivo seksualno ponašanje. Ipak, na pitanje šta je to prihvatljivo, malo ko će dati valjani odgovor, neopterećen kulturološkim, verskim, (malo)građanskim i sličnim predrasudama
Laboratorija slavnih
Zvanice na Ajnštajnovom rođendanu
Priča o polarnoj svetlosti predstavljaće Srbiju na naučnom festivalu u Velikoj Britaniji
Istraživanje – Nove vojske bivše Jugoslavije (5)
Hrvatski slučaj
U vreme pre i posle prvog postrojavanja buduće Hrvatske vojske održavani su susreti predsednika šest jugoslovenskih republika. Bilo je sasvim jasno da srbijansko vođstvo sa Slobodanom Miloševićem na čelu, srbijansko-crnogorski blok u Predsedništvu SFRJ i šefovi JNA, generali Veljko Kadijević i Blagoje Adžić, na taj čin gledaju kao na jednostranu hrvatsku secesiju koju valja osujetiti akcijom JNA koja bi razoružala tek formirane paravojne jedinice u Hrvatskoj i Sloveniji. Tadašnje podeljeno Predsedništvo SFRJ sa Stjepanom Mesićem na čelu, međutim, nije odobrilo intervenciju JNA. Hrvatska i Slovenija nastavile su s ilegalnim naoružavanjem svojih vojnih formacija i stvaranjem pretpostavki za osamostaljenje, predsednici BiH i Makedonije, Alija Izetbegović i Kiro Gligorov, neuspešno su predlagali treći put u vidu "zajednice jugoslovenskih republika", JNA se spremala na kratkotrajnu intervenciju u Sloveniji koja je završila debaklom, a dobar deo Srba u Hrvatskoj, uz pomoć JNA, Srbije i Crne Gore, proglasio je SAO Krajinu. U septembru 1991. uslediće hrvatsko zauzimanje velikog broja kasarni JNA na području Hrvatske i potom ozbiljno naoružavanje novoosnovanih jedinica sredstvima iz zaposednutih kasarni
Topola – takmičenje u otmenom ispijanju vina
Ima sisu, krava nije
Bi jopet, Daj da zora nikada ne svane, Jedinica upade u prvi astal, Opšti doktor se uze javlja zetu, Četvorka pilotira na jednoj nozi, Trojka sve gleda mrko i peva jednu mnogo tešku i mnogo tužnu pesmu
Formula 1
Retro sezona
Neka od promenjenih pravila u prvi plan stavila su veštinu vozača i treba očekivati da ove godine vidimo i neke nove majstore na delu
Nove vojske bivše Jugoslavije (3) - nastavak iz prethodnog broja
Četiri miliona vrednih ruku
Slovenija je postala deo Partnerstva za mir 30. marta 1994, kada je tadašnji premijer Janez Drnovšek potpisao pristup. Većina političara nadala se da je to odskočna daska za NATO, ali Slovenija postaje članica Alijanse tek deceniju kasnije, 2004
Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (4)
Velike sile i male članice
Slovenačka vojska još od početka uvođenja profesionalizacije ima problema sa izuzetno velikim odlivom vojnika i slabim prilivom novaka, tako da analitičari upozoravaju na realnu mogućnost da veliki deo najnovijih oklopnih vozila Patria 8x8, kada budu proizvedena i isporučena vojsci – neće imati ko da vozi. Veća kriza se može očekivati u trenutku kad Austrija krene u najavljenu profesionalizaciju vojske, što će otvoriti vrata i za strance. Mnogim slovenačkim vojnicima nemački jezik ne predstavlja prepreku pa već sada željno prate šta se događa preko (ukinute) granice, pošto očekuju da bi kao najamnici u austrijskim uniformama bili u prilici da dobiju mnogo viša primanja
Intervju – Talib Rifai, zamenik generalnog sekretara Svetske turističke organizacije
Razotkrivanje Srbije
Ne verujem da postoji mesto u Evropi koje se može uporediti sa ovim
Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (3)
Slovenija ili četiri miliona vrednih ruku
Glavni štab Teritorijalne odbrane (TO) osnovan je 20. novembra 1968. U početku je komanda bila gotovo isključivo u rukama slovenačkih oficira, a posle 1974, prema zvaničnoj verziji razvoja Slovenačke vojske, "sve više vodećih položaja u TO prelazi u ruke srpskih oficira JNA"; razlog za to je navodno bilo "sve veće nepoverenje u TO od strane srpskih političara", koji su se plašili "demokratskih pokreta u nekim republikama". Slovenija je 1990. osnovala nov štab domaće TO, koji postaje prethodnica komande Slovenačke vojske. Prihvaćene su nove oznake i novi nazivi činova. Od tada je komandni jezik u nekadašnjoj Teritorijalnoj odbrani koja je 1993. prekrštena u Slovenačku vojsku – slovenački
Treća Srbija
Banjsko lečenje ili šurenje svinja
Na najtoplijem izvoru u Srbiji šure se svinje. Unutrašnjost hotela liči na rudarsko okno. Buđ i memla šire miris beznađa
Časovne zone
Zemlja u kojoj mrak ranije pada
Da li je astronomski i ekonomski opravdano da se Srbija i dalje nalazi u istoj časovnoj zoni
Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (2)
Spomenik neznanom dezerteru
Jugoslovenska narodna armija (JNA) otkrila je sa nedopustivim zakašnjenjem da je bila zamišljena, zasnovana, razvijena i obučena u svim aspektima svog mogućeg delovanja kao odbrambena vojska jugoslovenske federacije, a ne armija građanskog rata. U opkoljenim kasarnama Slovenije i Hrvatske JNA je otkrila da je pretpostavka njene efikasnosti podrška lokalnih resursa: ljudstvo, logistika, transport; u Srbiji je otkrila da se rat ne može voditi bez konsenzusa celog stanovništva. Ili, kratko, da nema nikakvog rata bez dva neophodna i par excellence politička preduslova – jasno definisanog ratnog cilja i nacionalnog konsenzusa oko tog cilja
Rimska Srbija
Putevima imperatora
Sedamnaest rimskih imperatora poreklom je s teritorije današnje Srbije. Iza njih su ostali Sirmijum (Sremska Mitrovica), Singidunum (Beograd), Viminacijum (Kostolac), Trajanova tabla i most (Đerdap), Dijana (Kladovo), Feliks Romulijana (Zaječar), Medijana (Niš) i Justinijana Prima (Lebane) – koji će uskoro biti povezani u jedinstvenu turističku rutu
