Istraživanje - Makedonska vojska (6)

02.april 2008. S. S

Vaspitavanje u novom duhu

Samo pojedini udžbenici istorije tretiraju raspad bivše države bez zalaženja u razloge, te nema ni pomena o kjučnim temama tog perioda. Sredinom januara u Skoplju su promovisane istorijske čitanke u izdanju Sorosove fondacije i holandskog Centra za demokratiju i pomirenje u Jugoistočnoj Evropi, kao dopunski priručnici za nastavnike i učenike za izučavanje zajedničke istorije, ali – tek o Otomanskoj imperiji, balkanskim, Drugom svetskom ratu...

Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (7)

02.april 2008. Siniša Stanković

Atribut državnosti i džoker za NATO

Odluka koja će ove nedelje biti doneta na NATO samitu u Bukureštu, možda će biti nagrada vojnicima i oficirima u ARM-u za sva njihova dosadašnja zalaganja, ali će pre svega zavisiti od konačnog ishoda pregovora u sedamnaestogodišnjem iracionalnom sporu sa Grčkom zbog imena Makedonije za međunarodnu upotrebu Ucenjivačka dilema je rezultirala anketama u kojima se ogroman broj etničkih Makedonaca zalaže za zadržavanje ustavnog imena Republika Makedonija i po cenu nedobijanja poziva za članstvo, dok za ispitanike etničke Albance prvenstvo ima uzlazak u NATO, što je po ko zna koji put produbilo međuetnički jaz i otvorilo jalove polemike o osećanju pripadnosti i lojalnosti državi u kojoj se živi

Globalno zagrevanje

02.april 2008. Slobodan Bubnjević

Kako ćemo bez Antarktika

Najnoviji regionalni klimatski modeli pokazuju da Srbija uopšte neće biti pošteđena razornih posledica globalnog zagrevanja – predviđaju se velike suše i mnogo češći talasi toplote, dok bi prosečna godišnja temperatura do kraja ovog veka u našim krajevima mogla porasti za tri i više stepeni

Na vest o smrti Rajka Mitića

02.april 2008. Vladimir Stanković

Idol za sva vremena

Možda su Zvezda i srpski fudbal imali i bolje igrače, ali nikada niko nije imao takav i toliki autoritet, nikada niko nije izazivao toliko poštovanje i nikada niko nije bio takvo oličenje džentlmenstva u sportu, ljudske dobrote i neverovatne skromnosti

Vreme alergija

02.april 2008. Sanja Jovanović

Kreativna upotreba prljavštine

Pre samo sto godina, od alergija su bolovali samo pripadnici aristokratije. Međutim, u poslednjih dvadesetak godina alergijske bolesti su poprimile tolike razmere da su prema podacima SZO-a dospele na listu prvih pet epidemijskih oboljenja u svetu. Među stručnjacima ne postoji saglasnost u odgovoru na pitanje koji su glavni uzročnici tome

Artur Klark, 1917–2008

26.mart 2008. Dr Saša Marković

Moreplovac kosmičke odiseje

Iako je želeo da ga upamte pre svega kao pisca, ljudi će ga se sećati i kao velikog popularizatora nauke i smelog vizionara koji se nije libio da proriče bližu i dalju budućnost

Istraživanje - Nastavak iz prošlog broja (5) - Hrvatski slučaj

26.mart 2008. Ivica Đikić

Vojska u tranziciji

Oružane snage Republike Hrvatske krajem 2007. nalaze se u punom zamahu prilagođavanja NATO kriterijumima i standardima

Istraživanje – Nove vojske bivše Jugoslavije (6)

26.mart 2008. Ivica Đikić

Hrvatska na pragu Severnoatlantske alijanse

Okončanje rata Hrvatska je vojska dočekala kao sasvim politizovana oružana snaga kojom su, osim kadrova iz JNA koji su dokazali privrženost HDZ-u, carevali vojnici i dočasnici pristigli iz Legije stranaca raspoređeni na najviše operativne dužnosti i u pretorijanske specijalne jedinice, konobari prekvalifikovani u nacionalne heroje, lokalni šerifi i siledžije, hercegovački vozači autobusa i šverceri bele tehnike...

Intervju – Igor Primorac, filozof

19.mart 2008. Gordana Milosavljević

Etika i seks

Kada se kaže nemoral, najčešće se misli na neprihvatljivo seksualno ponašanje. Ipak, na pitanje šta je to prihvatljivo, malo ko će dati valjani odgovor, neopterećen kulturološkim, verskim, (malo)građanskim i sličnim predrasudama

Istraživanje – Nove vojske bivše Jugoslavije (5)

19.mart 2008. Ivica Đikić

Hrvatski slučaj

U vreme pre i posle prvog postrojavanja buduće Hrvatske vojske održavani su susreti predsednika šest jugoslovenskih republika. Bilo je sasvim jasno da srbijansko vođstvo sa Slobodanom Miloševićem na čelu, srbijansko-crnogorski blok u Predsedništvu SFRJ i šefovi JNA, generali Veljko Kadijević i Blagoje Adžić, na taj čin gledaju kao na jednostranu hrvatsku secesiju koju valja osujetiti akcijom JNA koja bi razoružala tek formirane paravojne jedinice u Hrvatskoj i Sloveniji. Tadašnje podeljeno Predsedništvo SFRJ sa Stjepanom Mesićem na čelu, međutim, nije odobrilo intervenciju JNA. Hrvatska i Slovenija nastavile su s ilegalnim naoružavanjem svojih vojnih formacija i stvaranjem pretpostavki za osamostaljenje, predsednici BiH i Makedonije, Alija Izetbegović i Kiro Gligorov, neuspešno su predlagali treći put u vidu "zajednice jugoslovenskih republika", JNA se spremala na kratkotrajnu intervenciju u Sloveniji koja je završila debaklom, a dobar deo Srba u Hrvatskoj, uz pomoć JNA, Srbije i Crne Gore, proglasio je SAO Krajinu. U septembru 1991. uslediće hrvatsko zauzimanje velikog broja kasarni JNA na području Hrvatske i potom ozbiljno naoružavanje novoosnovanih jedinica sredstvima iz zaposednutih kasarni

Topola – takmičenje u otmenom ispijanju vina

12.mart 2008. Dragan Todorović

Ima sisu, krava nije

Bi jopet, Daj da zora nikada ne svane, Jedinica upade u prvi astal, Opšti doktor se uze javlja zetu, Četvorka pilotira na jednoj nozi, Trojka sve gleda mrko i peva jednu mnogo tešku i mnogo tužnu pesmu

Nove vojske bivše Jugoslavije (3) - nastavak iz prethodnog broja

12.mart 2008. Svetlana Vasović-Mekina

Četiri miliona vrednih ruku

Slovenija je postala deo Partnerstva za mir 30. marta 1994, kada je tadašnji premijer Janez Drnovšek potpisao pristup. Većina političara nadala se da je to odskočna daska za NATO, ali Slovenija postaje članica Alijanse tek deceniju kasnije, 2004

Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (4)

12.mart 2008. Svetlana Vasović-Mekina

Velike sile i male članice

Slovenačka vojska još od početka uvođenja profesionalizacije ima problema sa izuzetno velikim odlivom vojnika i slabim prilivom novaka, tako da analitičari upozoravaju na realnu mogućnost da veliki deo najnovijih oklopnih vozila Patria 8x8, kada budu proizvedena i isporučena vojsci – neće imati ko da vozi. Veća kriza se može očekivati u trenutku kad Austrija krene u najavljenu profesionalizaciju vojske, što će otvoriti vrata i za strance. Mnogim slovenačkim vojnicima nemački jezik ne predstavlja prepreku pa već sada željno prate šta se događa preko (ukinute) granice, pošto očekuju da bi kao najamnici u austrijskim uniformama bili u prilici da dobiju mnogo viša primanja

Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (3)

05.mart 2008. Svetlana Vasović-Mekina

Slovenija ili četiri miliona vrednih ruku

Glavni štab Teritorijalne odbrane (TO) osnovan je 20. novembra 1968. U početku je komanda bila gotovo isključivo u rukama slovenačkih oficira, a posle 1974, prema zvaničnoj verziji razvoja Slovenačke vojske, "sve više vodećih položaja u TO prelazi u ruke srpskih oficira JNA"; razlog za to je navodno bilo "sve veće nepoverenje u TO od strane srpskih političara", koji su se plašili "demokratskih pokreta u nekim republikama". Slovenija je 1990. osnovala nov štab domaće TO, koji postaje prethodnica komande Slovenačke vojske. Prihvaćene su nove oznake i novi nazivi činova. Od tada je komandni jezik u nekadašnjoj Teritorijalnoj odbrani koja je 1993. prekrštena u Slovenačku vojsku – slovenački

Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (2)

27.februar 2008. Ofelija Backović, Miloš Vasić, Aleksandar Vasović

Spomenik neznanom dezerteru

Jugoslovenska narodna armija (JNA) otkrila je sa nedopustivim zakašnjenjem da je bila zamišljena, zasnovana, razvijena i obučena u svim aspektima svog mogućeg delovanja kao odbrambena vojska jugoslovenske federacije, a ne armija građanskog rata. U opkoljenim kasarnama Slovenije i Hrvatske JNA je otkrila da je pretpostavka njene efikasnosti podrška lokalnih resursa: ljudstvo, logistika, transport; u Srbiji je otkrila da se rat ne može voditi bez konsenzusa celog stanovništva. Ili, kratko, da nema nikakvog rata bez dva neophodna i par excellence politička preduslova – jasno definisanog ratnog cilja i nacionalnog konsenzusa oko tog cilja

Rimska Srbija

27.februar 2008. Darinka Mihajlović

Putevima imperatora

Sedamnaest rimskih imperatora poreklom je s teritorije današnje Srbije. Iza njih su ostali Sirmijum (Sremska Mitrovica), Singidunum (Beograd), Viminacijum (Kostolac), Trajanova tabla i most (Đerdap), Dijana (Kladovo), Feliks Romulijana (Zaječar), Medijana (Niš) i Justinijana Prima (Lebane) – koji će uskoro biti povezani u jedinstvenu turističku rutu

Istraživanje – nove vojske bivše Jugoslavije (1)

20.februar 2008. Aleksandar Ćirić

Uspon i sunovrat Jugoslovenske narodne armije

Vojska bivše Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije postojala je 51 godinu, nešto duže od pomenute države. Njena prethodnica, vojska Kraljevine Jugoslavije, trajala je samo 23 a, opet, njena prethodnica, vojska Srbije – ako računamo od Prvog srpskog ustanka do kraja Prvog svetskog rata, 114 godina. Najveći deo XIX i početak XX veka stanovnici teritorije na kojoj će 1918. nastati Jugoslavija proveli su – uzajamno ratujući, kao podanici dve carevine, austrougarske i turske, i jedne kneževine/kraljevine (Srbije) koja se između njih udenula. Ta "tradicija" će se, krvavo i žestoko, obnoviti u raspadu Jugoslavije devedesetih godina prošlog veka