Hrabri Balkan i druge priče

Ovogodišnji Festival autorskog filma održava se 21. put, a ovo izdanje, kako kažu organizatori, „doneće ekscentričnu svežinu, mističnu dubinu i kreativnu anarhiju“. U periodu od 27. novembra do 5. decembra u okviru glavnog programa festivala biće prikazana 22 ostvarenja, pristigla sa značajnih svetskih festivala, od kojih su mnoga ovenčana nagradama. Prošle godine uspostavljen je prateći program „Bande a part“, posvećen filmovima autora koji radikalnije prilaze umetničkom filmu menjajući predstave o tome šta film može da bude. U ovom izdanju program se bavi dominacijom, angažmanom i pobunom, ili, kako urednik ovog programa Vladimir Perišić kaže, „krećući se između prošlosti i sadašnjosti, od starog ‘imperijalizma kao najvišeg stadijuma kapitalizma’ do novog ‘neokolonijalizma kao poslednjeg stadijuma imperijalizma’, „Bande à part“ daje na uvid istorijski kontinuitet opresije, ali i ponovno buđenje otpora“. Festival od ove godine pruža podršku i autorima iz regiona kroz prateći program „Hrabri Balkan“, posvećen novim autorskim glasovima i tokovima balkanskih kinematografija. U sklopu pratećih programa su i retrospektive posvećene reditelju i piscu Bori Draškoviću, slovenačkom reditelju Janu Cvitkoviču i reditelju dokumentarnih filmova Krsti Škanati, kao i retrospektiva debitantskih filmova koji su radikalno menjali svest i otvarali nove epohe filma kao medija. Predlažemo nekoliko filmova kako iz glavnog tako i iz pratećih programa.

Zagrljaj zmije
Režija: Siro Gera

Epska priča o prvom kontaktu, susretu, zbližavanju, izdaji i prijateljstvu između Karamakate, amazonskog šamana, poslednjeg preživelog u svom narodu, i dva naučnika koji su putovali kolumbijskim Amazonom tokom prošlog veka u potrazi za lekovitom i retkom biljkom. Film je inspirisan stvarnim zapisima dva istraživača, Teodora Koha – Grunberga i Ričarda Evansa Šaltsa. Mladi kolumbijski reditelj Siro Gera zelene amazonske prašume pretvorio je crno-beli svet, snimljen na 35-milimetarskoj traci. Vizuelno očaravajući, Zagrljaj zmije istražuje čoveka, prirodu i razorne moći kolonijalizma.

Aferim
Režija: Radu Žude

Istočna Evropa, 1835. godine. Žandar Kostandin i njegov sin kreću u poteru za „robom Ciganinom“ koji je pobegao od svog gospodara, a sumnja se da je imao i ljubavnu aferu s gospodarevom ženom. Tokom potere oni sreću ljude različitih nacionalnosti i religija. Svi oni imaju predrasude jedni prema drugima, kao teret nasleđa koje se prenosilo s generacije na generaciju. Čak i kada pronađu odbeglog roba, avantura je daleko od kraja. Aferim je rumunskom reditelju Žudeu doneo Srebrnog medveda za režiju u Berlinu. Ova priča sa elementima vesterna nalazi se između tragedije i crne komedije, oslikavajući društvenu hijerarhiju i položaj čoveka čija je individualnost sputana u sistemu društvenih stega.

Frankofonija
Režija: Aleksandar Sokurov

Miljenik publike FAF-a, ruski reditelj Aleksandar Sokurov, u ovoj dokumentarnoj drami istražuje istoriju jednog od najvažnijih muzeja na svetu, pariskog Luvra. Trinaest godina nakon filma Ruski kovčeg, snimljenog u jednom kadru o dvorcu-muzeju Ermitaž u Sankt Peterburgu, Sokurov se vraća temi umetnosti i muzejima kao mestima koja čuvaju umetnost i istoriju i određuju šta to u stvari znači biti čovek. Prolazeći kroz istoriju Luvra od renesanse do današnjice, Frankofonija je i slika Francuske i njene uloge na kulturnoj mapi sveta, meditacija o odnosu između umetnosti i moći, i pitanje šta nam umetnost govori o nama samima.

Šaulov sin
Režija: Laslo Nemeš

Oktobar je 1944. godine u Aušvicu. Šaul je jedan od zatočenih mađarskih Jevreja koji su izolovani iz logora. Dodeljen im je surovi zadatak da pomažu u nacističkoj mašineriji masovnog istrebljenja. Tokom rada u jednom od krematorijuma, Šaul otkriva leš u kome prepozna svoga sina. Njegova grupa planira pobunu, dok Šaul odlučuje da izvrši nemoguć zadatak – spasi telo deteta od plamena, pronađe rabina i priredi dečaku dostojnu sahranu. Laslu Nemešu ovo je debitantski film kojim je zabeležio ogroman uspeh, a sa dve nagrade u Kanu – nagradom međunarodnog žirija kritike FIPRESCI i Gran prijem žirija, već se istakao kao jedan od vodećih predstavnika mađarskog talasa mladih reditelja. Ovaj film ne prikazuje holokaust, već jednostavnu priču jednog čoveka koji se našao u teškoj situaciji u ograničenom prostornom i vremenskom okviru.

1001 noć
Režija: Migel Gomeš

„1001 noć“ je trilogija portugalskog reditelja Migela Gomeša (njegov prvi film, Tabu, takođe je prikazan u okviru FAF-a), snimljena u međunarodnoj produkciji i prikazana premijerno u paralelnom programu Kanskog filmskog festivala, „Petnaest dana autora“. Zasnovana na istoimenom klasiku bliskoistočne narodne književnosti, ova trilogija doziva figuru Šeherezade kako bi napravila hroniku savremenog portugalskog društva koje tone izloženo politici međunarodnih birokratskih i monetarnih institucija. U okviru Glavnog programa festivala prikazuje se prvi deo trilogije, Nespokojan, a druga dva dela, Opustošen i Očaran, prikazuju se u okviru pratećeg programa „Bande a part“.

Zemlja i senka
Režija: Sesar Augusto Asevedo

Farmer Alfonso je već star čovek u trenutku kada nakon dvadeset godina odluči da se vrati kući. Njegova porodica pokušava da preživi na plantažama trske, ali borba protiv prirode uzela je svoj danak – Alfonsovog teško obolelog sina. Alfonso je ponovo sa ženom sa kojom je nekada živeo, sa svojom snajom i unukom, pokušava da ispravi svoje greške, ali to nije lako u zemlji prašine, bede i propasti. Kolumbijski reditelj Sesar Augusto Asevedo, čiji su kratki filmovi nagrađivani na festivalima u Berlinu i Roterdamu, nagrađen je za ovaj film Zlatnom kamerom, priznanjem Kanskog filmskog festivala za najbolji debitantski film. Baveći se izbliza porodičnim vezama, Asevedo se i sam vraća svojim korenima. Film govori često bez reči, samo kroz impresivne simboličke slike.

Džejms Vajt
Režija: Džoš Mond

Džejms Vajt je problematični mladić u svojim dvadesetim, rešen da preživi u divljem miljeu Njujorka u kome vreme provodi zabavljajući se do granica autodestrukcije. Njegova majka se bori sa ozbiljnom terminalnom fazom raka. Džejms pored njene samrtničke postelje mora da odraste i preuzme kontrolu nad sopstvenim životom. Džejms Vajt je poluautobiografski film, prvi rediteljski poduhvat producenta Džoša Monda (Marta Marsi Mej Marlin), premijerno je prikazan na filmskom festivalu u Sandensu, gde je osvojio Nagradu publike. Ova jednostavna, iskrena i upečatljiva indi drama snimljena je za 22 dana, a troškovi postprodukcije finansirani su preko Kikstarter kampanje.

No home movie
Režija: Šantal Akerman

Spojem fikcije, adaptacije, dokumentarnog postupka i filma-eseja, belgijska rediteljka Šantal Akerman (preminula u oktobru ove godine) stvorila je jedno od najoriginalnijih, najsmelijih i najuticajnijih dela u istoriji filma. U svom poslednjem filmu Akerman slika svoj odnos sa svojom majkom, Jevrejkom iz Poljske koja je preživela Aušvic. Ovaj kompleksni odnos oblikovao je i život i rad Šantal Akerman. No home movie je trezven, duboko dirljiv portret rediteljkine majke u poslednjim mesecima njenog života, koji se uglavnom svode na vreme provedeno u njenom stanu u Briselu.

Iz daljine
Režija: Lorenco Vigas

Ovogodišnji Festival autorskog filma otvara pobednik festivala u Veneciji, film Iz daljine venecuelanskog reditelja Lorenca Vigasa, kome je ovo prvi dugometražni film. Armando je imućan, sredovečan čovek koji uz pomoć novca mami mlade momke u svoj dom, ne želeći da ih dodiruje, već samo da ih posmatra iz daljine. Upoznaje Eldera, zgodnog tinejdžera grube prirode koji ga na neobičan način fascinira i privlači. Iz finansijskih razloga, Elder nastavlja da posećuje Armanda, i iz njihovog odnosa počinje da se rađa neočekivana intimnost.