Sukob između Ruske pravoslavne crkve i Vaseljenske patrijaršije najdublje se prelama u Ukrajini, gde paralelno deluju dve crkvene strukture. Arhiepiskop Ukrajinske pravoslavne crkve Silvester u intervjuu za „Vreme” govori o prekidu veza sa Moskvom, izostanku dijaloga sa Carigradom i opasnosti od crkvene izolacije
Dve najuticajnije pravoslavne Crkve – jedna po brojnosti, druga po ugledu – Ruska pravoslavna crkva (RPC) i Vaseljenska patrijaršija danas su u dubokom sukobu koji potresa čitav pravoslavni svet. Najbolnija i najkompleksnija situacija postoji u Ukrajini.
U toj zemlji danas deluju dve crkvene strukture: Ukrajinska pravoslavna crkva (UPC), koja je kanonski (bila) vezana za RPC, i Pravoslavna crkva Ukrajine (PCU), formirana nakon što je carigradski patrijarh Vartolomej izdao tomos o autokefalnosti 2018. godine.
Od početka rata u Ukrajini, UPC se distancirala od Moskve. Odnosi sa Vaseljenskom patrijaršijom prekinuti su još 2018, a ta odluka potvrđena je 2022. Istovremeno, ukrajinske vlasti prema UPC primenjuju, blago rečeno, restriktivne i diskriminatorne mere – oduzimaju joj se hramovi, a redovan crkveni život ozbiljno je otežan.
Postavlja se pitanje: kako izaći iz takve pozicije? Postoji li razrešenje ove duboke crkvene i društvene napetosti? Unutar same UPC postoje različita viđenja mogućih izlaza. O tim nijansama, koje se spolja često ne vide, u ekskluzivnom intervjuu za novi broj „Vremena“ koji je na kioscima od četvrtka 12. februara govori arhiepiskop UPC Silvester (Stojčev), rektor Kijevske duhovne akademije.
Odnosi između UPC i PCU su, kaže, danas veoma složeni.
„Između nas ne postoji zvaničan dijalog. U pojedinim slučajevima postoji neformalna komunikacija. Glavni problem koji opterećuje naše odnose jeste nasilje na verskoj osnovi. Od trenutka osnivanja PCU, a naročito nakon početka punog obima ruske vojne agresije, svedočili smo brojnim slučajevima nasilnog preuzimanja hramova naše Crkve, u kojima su neposredno učestvovali predstavnici PCU”, kaže arhiepiskop UPC Silvester.
Kako dodaje, rukovodstvo PCU nije dalo odgovarajuću ocenu ovih događaja, niti je ijedan sveštenik PCU koji je neposredno učestvovao u nasilju snosio kanonske sankcije.
„Sve to ozbiljno opterećuje naše odnose i čini zvaničan dijalog praktično nemogućim.”
S druge strane, UPC danas nema nikakve kontatke s Moskovskom patrijaršijom, ali ni sa Carigradskom crkvom.
„Lično smatram da je to veoma opasna situacija, jer nam preti postepena samoizolacija. To se ni u kom slučaju ne sme dozvoliti. Zato sam već više puta javno govorio da bi naša Crkva sasvim mogla da započne crkveno-diplomatski dijalog sa Carigradskom crkvom, kako bismo makar naučili da se međusobno čujemo i razumemo, i započeli potragu za izlazom iz ovog ćorsokaka. Smatram da se upravo crkveni odnos prema složenim crkvenokanonskim pitanjima sastoji u traženju izlaza iz podela, a ne u njihovom produbljivanju i cementiranju.”
U odnosima sa Moskovskom patrijaršijom već je, kaže, pređena „tačku bez povratka” i o povratku UPC pod jurisdikciju Moskovske patrijaršije ne može biti ni govora.
„Danas naša Crkva postoji kao potpuno nezavisna. Samostalno otvaramo eparhije i rukopolažemo episkope, samostalno spravljamo sveto miro, otvaramo parohije u inostranstvu, gde su se danas našli milioni Ukrajinaca. Već imamo iskustvo samostalnog rešavanja svih pitanja unutrašnjeg crkvenog života. Potrebno je samo da tu nezavisnost priznaju i druge pomesne Crkve”, kaže arhiepiskop.
Kako dodaje, jasno je da postoji ozbiljan problem, budući da Carigradska crkva, kao i još nekoliko pomesnih Crkava, smatraju da u Ukrajini već postoji autokefalna Crkva – PCU.
„Ali upravo zato, kako bismo u budućnosti pronašli održiv oblik postojanja pravoslavlja u Ukrajini, neophodno je započeti smirenu i otvorenu raspravu o ovom pitanju sa drugim pomesnim Crkvama. Što duže svi zajedno odbijamo takav razgovor, to će rešavanje ovog problema u budućnosti biti složenije.”
Čitav tekst čitajte u novom broju „Vremena” koji je na kioscima od četvrtka 12. februara, ili se odmah pretplatite na digitalno ili štampano izdanje.
Od pokušaja provala u transformatorske stanice do incidenata na železnici i navodnih izviđanja dronovima, nemačke vlasti beleže nagli porast sumnjivih aktivnosti. Prema podacima policije, tokom 2025. zabeležen je 321 slučaj sumnje na sabotažu širom zemlje
U pucnjavi u srednjoj školi u gradu Tambler Ridž u Britanskoj Kolumbiji ubijeno je deset osoba, uključujući i napadača, koji je, prema navodima policije, sebi naneo smrtonosne povrede. Motiv napada za sada nije poznat.
Šestorica mrtvih, bez jasnog motiva i sa istom organizacijom u pozadini - šta se krije iza bugarskog „Tvin Piksa”
Ilon Mask upozorio je da je finansijski slom SAD „gotovo izvestan“ ukoliko veštačka inteligencija i robotika hitno ne transformišu privredu i ne ublaže eksplozivan rast javnog duga
Kako je portorikanski pevač Bad Bunny napravio pravi umetnički, ali i u politčki spektakl na poluvremenu Superboula, najgledanijeg sportskog događaja u Americi
Manja Grčić dolazi u RTS sa imidžom ratraka – između novinarstva, odanosti režimu i krupnom kapitalu, uvek je birala drugo dvoje
U čemu su sličnosti i razlike razlika između klasične mafijaške porodice i mafijaške države? Kakvu ulogu oba slučaja igra Capo di tutti capi? I gde je tu Srbija
Milo Đukanović vladao je Crnom Gorom 32 godine. Vučić bi bar toliko da mešetari Srbijom, znači još jedno 18 godina – policijskom silom, tajnim službama, paravojnim partijskim formacijama, zauzdanim pravosuđem i pobesnelim tabloidima
Arhiva nedeljnika Vreme obuhvata sva naša digitalna izdanja, još od samog početka našeg rada. Svi brojevi se mogu preuzeti u PDF format, kupovinom digitalnog izdanja, ili možete pročitati sve dostupne tekstove iz odabranog izdanja.
Vidi sve
