Iako do kraja nedelje ističe produženi rok koji je Američka kancelarija za kontrolu strane imovine (OFAK) dala za okončanje pregovora o prodaji ruskog udela u Naftnoj industriji Srbije (NIS), malo je verovatno da će dogovor biti postignut, zbog čega se očekuje novo produženje, navodi u analizi Demostat.
Nakon što je američka agencija odobrila MOL potencijalni status kupca, pregovori dve strane, prema povremenim izjavama srpskih zvaničnika, kreću se linijom „toplo-hladno“. Najpre su u Ministarstvu rudarstva i energetike navodili da nisu strana u pregovorima, a potom su započeti razgovori sa Molom, čiji je cilj bio da se obezbedi pozicija Srbije, pre svega garancije za rad rafinerije u Pančevu. Povremeno se pominjala i Petrohemija, kao i mogućnost povećanja srpskog vlasničkog udela otkupom pet odsto akcija NIS.
U početku su isticane „crvene linije“, potom je saopštavano da se napreduje i da je broj otvorenih pitanja smanjen. Zatim je usledio period tišine, naročito nakon izbora u Mađarskoj i promene vlasti, kada je premijer postao Peter Mađar, koji, prema oceni dela analitičara, nije sklon da sledi prethodne dogovore Viktora Orbana.
Pesimizam političara
Ubrzo je i u izjavama domaćih političara preovladao pesimizam, dok je poslednjih nedelja, pred istek Ofakovog roka, proces praktično utihnuo. Nema informacija da li su pregovori nastavljeni niti da li se približavaju završnici. Srpski interesi se u javnosti uglavnom vezuju za Mol, koji, prema povremenim navodima, ne daje garancije o radu pančevačke rafinerije.
Prema izvorima Demostata, pregovori nisu zapeli oko srpskih zahteva, jer Srbija nije direktno uključena u glavnu liniju razgovora. Kako se navodi, Rusija je promenila taktiku nakon političkih promena u Mađarskoj, uz pretpostavku da novi premijer neće slediti ranije dogovore Putina i Orbana, prema kojima bi i posle prodaje Molu Rusija zadržala posredan uticaj u NIS. U tom kontekstu, kako se ocenjuje, može biti dovedeno u pitanje i prethodno odobrenje OFAK za učešće Mola u transakciji.
Značaj političkih promena u Mađarskoj ogleda se i u strukturi vlasništva Mola, u kojem mađarska vlada ima presudan uticaj, iako formalno ne poseduje većinski paket akcija. Kroz kombinaciju vlasničkih i pravnih mehanizama, država zadržava kontrolu nad strateškim odlukama kompanije.
„Zlatna akcija“
Mađarska vlada poseduje i „zlatnu akciju“, koja daje pravo veta na ključne odluke, uključujući promene statuta, spajanja, prodaju imovine ili preuzimanja. Pored toga, oko 30 odsto akcija preneto je na tri javne fondacije, koje su pod državnim uticajem, dok statut ograničava pojedinačno ili grupno glasačko pravo na 10 odsto, čime se sprečava preuzimanje kontrole od strane privatnih ili stranih aktera.
Zbog takve strukture, Mol se u analitičkim ocenama posmatra kao instrument mađarske energetske i geopolitičke strategije u regionu, što se reflektuje i na pregovore o NIS.
U međuvremenu, pominju se i drugi potencijalni zainteresovani kupci, među kojima su pojedini biznismeni i kompanije iz Evrope, ali nijedan od njih, prema dostupnim informacijama, nije dobio odobrenje OFAK-a za ulazak u pregovore. Spekuliše se da su ove najave pre svega pokušaj dodatnog pritiska na glavne aktere u pregovorima.
Nejasna ostaje i uloga nacionalne naftne kompanije iz Ujedinjenih Arapskih Emirata ADNOC, sa kojom Mol navodno razgovara o mogućem preuzimanju manjeg paketa akcija NIS, ukoliko dođe do dogovora sa Gaspromnjeftom, ocenjuje Demostat.
Izvor: FoNet
Pravo novinarstvo košta, a mi nećemo da nas kupe tajkuni i korporacije. Podržite nas jednokratnom ili mesečnom donacijom. Vreme za to je sada!
