UN: Srbija da pruži zvaničan odgovor u vezi sa zvučnim topom

Specijalni izvestioci Ujedinjenih nacija (UN) zatražili su zvaničan odgovor od Srbije u vezi sa navodima oko zvučnog topa.

Specijalni izvestioci UN su objavili su zvaničnu komunikaciju sa zahtevima koje su uputili Vladi Srbije u vezi sa dešavanjima od 15. marta u Beogradu, kada je u 19.11 časova nasilno, navodnom upotrebom zvučnog oružja, prekinut mirni skup velikog broj ljudi, piše Beogradski centar za ljudska prava (BCLJP).

U zvaničnoj komunikaciji koju su uputili državi Srbiji, izvestioci UN istakli su da dobijene informacije o dešavanjima od 15. marta izazivaju ozbiljnu zabrinutost u pogledu pune primene obaveza Vlade Srbije u po pitanju poštovanja i zaštite prava i osnovnih sloboda prema međunarodnom pravu ljudskih prava, Međunarodnom paktu o građanskim i političkim pravima, kao i obavezama proisteklim iz Konvencije protiv mučenja i drugih surovih, nečovečnih ili ponižavajućih kazni ili postupaka, uključujući konkretno i propust da se demonstranti zaštite.

Specijalni izvestioci UN izrazili su ozbiljnu zabrinutost zbog sve većeg ograničavanja prava na slobodu mirnog okupljanja i posebno zbog navodne upotreba nezakonitog zvučnog uređaja, koja je dovela do brojnih daljih tvrdnji o povredama i zdravstvenim tegobama uzrokovanim ovim oružjem.

Potreban poseban oprez prilikom upotrebe eksperimentalnog naoružanja

Navodeno je da Srbija ima obavezu da reguliše i nadgleda proizvodnju, nabavku i upotrebu opreme koju koristi policija i organi reda, a da je poseban oprez potreban prilikom upotrebe eksperimentalnog naoružanja, u koje spadaju i zvučni uređaji, jer njihova priroda nije dovoljno poznata, niti su u dovoljnoj meri istraženi medicinski i drugi efekti njihove primene.

„Ovo oružje i uređaji predstavljaju rizik od izazivanja privremenog ili trajnog oštećenja sluha, u zavisnosti od modela, udaljenosti i trajanja izloženosti. Mogu se zloupotrebiti na neselektivan način protiv mase ljudi ili koristiti za nanošenje povreda. Njihovo dejstvo koje se oslanja na senzornu dezorijentaciju, a čiji su efekti opšti, a ne ciljani, može izazvati opasna stampeda i haotično ponašanje, koje pogađa i demonstrante i slučajne prolaznike. Iako ne možemo potvrditi da je takvo oružje korišćeno u ovom konkretnom slučaju, dokazi koje smo primili ukazuju na to da je njegova upotreba izazvala masovnu paniku, što je u suprotnosti sa principom predostrožnosti“, navedeno je u pismu specijalnih izvestilaca UN upućenom Vladi Srbije.

Nesrazmerna i surova upotreba 

Istaknuto je da da ukoliko je došlo do upotrebe takvog oružja za rasterivanje mirno okupljenih ljudi, da to predstavlja nezakonito razbijanje mirnog protesta, a da je posebno nesrazmerna i surova upotreba navodnog takvog oružja u trenutku kada su učesnici skupa ćuteći odavali počast stradalima u padu nadstrešnice Železničke stanice u Novom Sadu.

Šest specijalnih izvestilaca UN tražili su od države Srbije dodatne informacije i komentare, uključujući i one koje se odnosne na: mere koje je Srbija preduzela kako bi sprovela brzu, nepristrasnu, nezavisnu i efikasnu istragu o navodnoj upotrebi zvučnog/akustičnog oružja za nezakonito razbijanje mirnog okupljanja 15. marta; o zakonskom osnovu za takvo oružje, prethodnim odobrenjima, hijerarhiji komandovanja i obrazloženju upotrebe; o posedovnju manje smrtonosnog oružja koje je Srbija nabavila ili proizvela, uključujući i akustična ili druga oružja zasnovana na zvučnim talasima; kao i informacije o broju i vrstama povreda koje su nastale usled upotrebe pomenutog uređaja.