Hoće li SPC zazidati Crkvu Svetog Marka?

Sekretarijat za urbanizam i građevinske poslove gradske uprave grada Beograda oglasio je javni uvid za Nacrt plana koji bi trebalo da obuhvata izgradnju novog stambeno-poslovnog objekta u neposrednoj blizini Crkve Svetog Marka.

Inicijativu za izradu plana podnela je Srpska pravoslavna crkva – arhiepiskopija beogradsko-karlovačka.

Šta predviđa nacrt plana?

Plan obuhvata područje između ulica Takovske, Arhiepiskopa Danila, Bulevara kralja Aleksandra i Tašmajdanskog parka, gradske opštine Palilula, Stari grad i Vračar i prostire se na oko pet hiljada kvadratnih metara.

Planom je predviđeno da se zadrži postojeća stambeno-poslovna zgrada, takozvana „Popovska kuća”, u Bulevaru kralja Aleksanda 17 izgrađena između 1930. i 1932. godine prema projektu arhitetkte Jovana Rankovića. Za rekonstrukciju, adaptaciju i eventualnu rekonstrukciju fasade biće neophodni uslovi Zavoda za zaštitu spomenika kulture.

U delu parcele prema Crkvi Svetog Marka i Tašmajdanskom parku, iza zgrade Pošte, planira se izgradnja novog objekta. Prema planu novi objekat bi trebalo da sa postojećom zgradom čini jedinstvenu urbanističku celinu, ali uz uslov da ne dominira prostorom niti ugrožava vizure prema crkvi. 

Maksimalna visina venca novog objekta neće smeti da premaši visinu nižeg dela susedne zgrade u Bulevaru kralja Aleksandra 17.

Arhitekta Bojan Kovačević za „Vreme” kaže da, ako se dobro seća priče od pre četrdeset godina, tada je postojao konkurs za izgradnju poslovne zgrade Službe društvenog knjigovodstva i da od te zgrade nije bilo ništa, a da je kasnije izgrađen privremeni objekat koji je držala prodavnica nameštaja Simpo.

U planu je naglašeno da je dozvoljeno uklanjanje objekata koji nemaju kulturno-istorijsku i arhitektonsku vrednost, ali da je zabranjena izgradnja objekata koji bi svojim gabaritima ili izgledom narušili ambijentalnu celinu Tašmajdana i Crkve Svetog Marka.

Arhitekta Kovačević kaže da je Crkva Svetog Marka već sada jednim delom zakrivena što se tiče sagledavanja, te da se jedino dobro može videti iz Tašmajdnskog parka sa glavnog šetališa.

„Svako kulturno dobro ima zaštićenu okolinu. Kod nas ta zaštićena okolina nije strogo, jasno i taksativno određena. Vrlo često se oslanja na nečije procene. Arhitektura Crkve Svetog Marka je na određeni način replicirana ili tumačena Gračanica. Ona je vrlo razuđena sa kupolom, kupolicama i zvonikom i potrebno da je da sa što više strana bude saglediva. To nije neka monolitna forma da kad je vidite iz jednog ugla da vam je svejedno kako će iz gledati iz drugih uglova. Baš potrebuje da oko sebe ima što više prostora”, naglaštava arhitekta Kovačević.

On dodaje da se danas kuće „udevaju” gde god se stigne, da nije nešto ekstremno zabranjeno i da sa druge strane postoji toliko prekršaja statusa koji su navodno bili jasni i oštri.

Ko odlučuje o kulturnim dobrima?

Katastarska parcela na kojoj je planirana izgradnja novog objekta nalazi se u okviru prostorne kulturne-istorijske celine „Tašmajdan sa Univerzitetskim centrom u Beogradu” koja je utvrđena za kulturno dobro, a istovremeno je i deo arheološkog nalazišta „Antički Singidunum” koje je takođe utvrđeno za kulturno dobro.

Kontrola i zaštiita kulturnih dobara pripada Republičkom zavodu za zaštitu spomenika kulture, na čijem se čelu nalazi Goran Vasić – vršilac dužnosti direktora, protiv koga se vodi krivični postupak zbog sumnje da je zloupotrebio položaj i falsifikovao službenu ispravu, odnosno Predlog za brisanje zgrade Generalštaba iz registra kulturnih dobara.

Arhitekta Kovačević kaže da svojevermeno, kada je dato veliko zemljište za izgradnju porte Hrama Svetog Dimitrija na Novom Beogradu, on bio u Savetu za urbanizam Novog Beograda, konsultantskom telu predsednika opštine.

„Pitao sam – šta će toliko zemljište za portu na veličinu crkve koja je bila planirana, a posle se zapravo ispostavilo da je crkvi dato zemljište koje je kasnije promenilo namenu i crkva se pojavila kao suinvestitor sa Jugoimport-SDPR-om. Moram priznati krajnje nesimpatično”, kaže Kovačević.