Šta sve govore mobilni telefoni

Svaki mobilni telefon konstantno je na vezi sa obližnjim baznim stanicama, čak i kada se ne koriste pozivi ili poruke. Svaka bazna stanica ima jedinstveni identifikacioni broj, GPS lokaciju na kojoj se nalazi, kao i definisani domet koji pokriva – od nekoliko stotina metara u gradu, do tridesetak kilometara u ruralnim područjima.

Postoji nekoliko načina da se na osnovu baznih stanica utvrdi lokacija telefona. Prvi je da se na osnovu identifikacionog broja bazne stanice utvrdi na kojoj je bio registrovan telefon. To je najgrublja metoda i daje najnepreciznije podatke jer je poznato samo da se uređaj nalazio negdje unutar kruga koji ona pokriva. I sama preciznost zavisi od gustine postavljenosti baznih stanica u tom rejonu. Prema drugoj metodi, posmatra se tri ili više baznih stanica, te se mjeri ugao pod kojim dolazi signal. Pozicija uređaja se dobija tako što se pronađe mjesto gdje se presjecaju uglovi. Prema trećoj metodi, koja je i kompleksnija od prethodne dvije, uzimaju se u obzir jačina primljenog signala, vrijeme potrebno signalu da stigne do stanice, kao i razlika u vremenu dolaska signala na različite stanice. Na osnovu ovih podataka matematički se izračunava rastojanje od svake stanice, a presjek krugova daje lokaciju.

Međutim, kada je u pitanju retroaktivna forenzika a ne praćenje nekoga u realnom vremenu, koristi se uglavnom samo prva metoda. Druga i treća metoda zahtevaju preciznije podatke koje operateri ne čuvaju rutinski u svojim logovima, jer bi u suprotnom količina sačuvanih podataka bila ogromna.

Zato se u praksi za retroaktivnu forenziku kombinuju dvije stvari – logovi koji su sačuvani kod operatera i logika kretanja. Kako se uređaj kreće, bilježi se niz baznih stanica kroz koje je telefon prošao, a potom forenzičari rekonstruišu najvjerovatniju rutu kretanja. Kada forenzički analitičar dobije podatke od operatera, to se nalazi u formi tabela sa stotinama ili hiljadama redova – svaki red je jedan događaj, sa vremenskom oznakom i identifikatorom bazne stanice.

Analitičari prvo mapiraju svaku baznu stanicu na karti – svaka stanica ima poznate koordinate i poznati radijus pokrivenosti. Tako se apstraktni identifikator bazne stanice pretvara u konkretnu geografsku zonu. Kada se ti krugovi nižu hronološkim redom, počinje da se ocrtava koridor kretanja. Potom je potrebno uraditi interpretaciju prelaza iz jedne bazne stanice u drugu. Na osnovu brzine prelaska i broja stanica analitičar može zaključiti da li se uređaj kretao i kako – da li pješice ili vozilom. Analitičari koji se bave ovim poslom znaju koje stanice pokrivaju kakve puteve, te se samim tim pretraga sužava. Na kraju se dobijeni podaci ukrštaju sa snimcima sa kamera, naplatnih rampi ili eventualno GPS lokacijom telefona. Tada se dobija potpuna slika.

Da bi se uređaj pratio preko baznih stanica, nije neophodno da se koriste pozivi, poruke ili mobilni podaci. I kada je u stanju “mirovanja”, telefon se povezuje sa baznim stanicama oko sebe tako što se automatski registruje na iste – jedino što će u slučaju aktivnog korišćenja ta registracija biti češća. Problem nastaje ako se uređaj ugasi ili ako se prebaci na režim letenja. Onda se registruje samo posljednja stanica prije gašenja, kao i prva nakon ponovnog paljenja. Takođe, u slučaju vađenja SIM kartice ili stavljanja uređaja u Faradejevu kutiju biće onemogućeno povezivanje telefona sa baznom stanicom, te samim tim ni logovi neće moći rekonstruisati kretanje.

Da li je moguće manipulisati logovima baznih stanica? Praktično ne. Razlog je način i broj mjesta na kojima se logovi čuvaju. Naime, kada se telefon registruje na baznoj stanici, njegov log neće biti izolovan jer su logovi međusobno isprepletani i automatski se repliciraju na više sistema istovremeno. On će se sačuvati na SIM kartici koja se nalazi u uređaju, log fajlu same bazne stanice, kao i logovima drugih telefona koji su bili na toj baznoj stanici u isto vrijeme. Sa druge strane, i kod samog telekomunikacijskog operatera logovi će se čuvati na više različitih mjesta, uključujući bekap servere. Stoga bi svaka manipulacija proizvela nekonzistentnost i postala vrlo lako uočljiva u slučaju potencijalne provjere.

Praćenje lokacije putem baznih stanica nije tehnološki precizno kao GPS lokacija, ali je pouzdano sredstvo koje se koristi kao osnova za rekonstrukciju kretanja.