Da li znate šta je to advokatsko planiranje

Da li znate šta je  „advokatsko planiranje“? Jeste, slično je „investitorskom urbanizmu“, recimo  po cilju (zarada), po bezobzirnosti (zakon sam ja) i takvim stvarima, ali se – razlikuje.

Advokatsko planiranje je kad investitor sačeka da nekoj istorijskoj celini istekne privremena zaštita, pa pre nego što Zavod za zaštitu spomenika kulture odluči da li će da je produži ili pretvori u stalnu, u tom međuvremenu je moguće dobiti dozvolu za rušenje od opštine i dovesti bagere.

Najnoviji primer

Tako je pre tri nedelje srušena kuća čuvenog arhitekte Andre Stevanovića, na uglu ulica Gospodar Jovanove i Kneginje Ljubice koja je bila pod zaštitom države u okviru kulturno-istorijske prostorne celine „Istorijsko jezgro Beograda“, kao reprezentativni primer akademizma kraja 19. veka. Takođe, za ovu kuću je izrađen Detaljan urbanistički projekat za rekonstrukciju, njegov autor je  Branislav Folić iz preduzeća Folić Arhitekti iz Beograda,  i pre godinu dana je bio na javnom uvidu.

Pa ipak, kuća je srušena. Arhitekta Andra Stevanović, koji je u njoj stanovao, projektovao je zgradu Narodnog  muzeja, Beogradske zadruge u Karađorđevoj ulici (sa Nikolom Nestorovićem), SANU, a na ćošku Kralja Petra i Uzun Mirkove stambenu zgradu čija je fasada obložena zelenim pločicama  – Kuća sa zelenim pločicama, koja se izdvaja lepotom i u današnjem Beogradu.

A pre nje srušene su i…

Više od decenija ambijentalne celine su mete građevinskih mešetara. Tako je 2014. srušena zaštićena kuća iz 19. veka u Gospodar Jovanovoj 47 u kojoj je živela poznata jevrejska porodica Baruh, zatim  kuća predratnog revolucionara Filipa Filipovića u Takovskoj 37 zbog  „rekonstrukcije, konzervacije, dogradnje i adaptacije“.

Foto: Marija Janković

U Mišarskoj ulici broj 3 na Vračaru investitor je slučajno ili ne, ovu predratnu kuću srušio baš nakon što je Istočnom Vračaru, gde se nalazila, istekao status kulturnog dobra pod prethodnom zaštitom.

Isto se desilo i vrednom predratnom zdanju na Vračaru u ulici Nikolaja Krasnova 4, čiji je status takozvane prethodne zaštite Zavoda za zaštitu spomenika kulture istekao.

Godine 2022. porušena je najstarija kuća na Kosančićevom vencu kod broja 7 iako je pod najstrožom zaštitom, a istu sudbinu doživela je i ona kod broja 18. Zatim je srušeno i arhitektonski vredno zdanje iz 19. veka u Mutapovoj ulici broj 9, bez obzira na prethodnu zabranu inspekcije.

Radi izgradnje stambenog kompleksa na Slaviji, 2023. godine je srušen ceo gradski blok, gde su bile i kuće – spomenici kulture: zgrada Građanske štedionice iz 19. veka u ulici Svetozara Markovića 43 i modernistička stambena zgrada u istoj ulici broj 47.

Prošle godine je srušena vila u Krunskoj broj 66, od velikog značaja za kulturno-istorijsku celinu ove ulice.

Ima toga još. Po Vračaru, Starom gradu, svuda.