Režimski zaštitnici ortaka sa aplikacije Skaj

“Vele Zvonko i Andrej milijardu slavili skoro”, pisao je u Skaj prepisci Ljubo Milović, bivši policajac, sada u bekstvu, Nikšićaninu Milošu Božoviću, u martu 2021. godine.

foto: printscreen

Ova, pa skoro kolokvijalna rečenica razmenjena između dvojice saboraca iz crnogorskog podzemlja, izazvaće, što bi rekao Vilijam Fokner, pravu “buku i bes” u porodici Vučić. Za razliku od Foknerovih junaka, ugledne, aristokratske familije Kompson, Vučići ne žive u imaginarnoj oblasti Joknapatofa, niti su suočeni sa finansijskom propašću. Naprotiv, koliko je poznato, ne samo zbog ove navodne milijarde, Andreju i Aleksandru dobro ide, makar u finansijskom smislu. Ipak, žestoko ih je razljutio tekst objavljen u podgoričkim “Vijestima”.

A kako i ne bi jer se tokom sudskog postupka, uvidom u Skaj ECC komunikaciju ostvarenu između Milovića i Božovića, između ostalog, tvrdi da je Veselinović “u talu sa Andrejom” i da je “Zvonko igrao preko Andreja da se makne Nevolja i Marko, a da dođe onaj sto visi sa malim Žvaljovim sinom onaj Rosavo”.

Na to Nikšićanin odgovara: “Jesu slobodno. Pratim ga ja malo, kretanja njegova, onako iz zabave. Imam snimaka i slika dosta iz šume helikopterom, u BiH dolazi u lov iz helikoptera sa Lukačem (Dragan Lukač, bivši ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske – prim. aut) i tako”. Nešto kasnije dodaje: “Ko zna kad će to valjati”.

U sudnici je pregledana i prepiska u kojoj Božović piše: “Moji momci su za njega (Zvonka Veselinovića – prim. aut.) i Andreja se batinali sa Nevoljom i policijom. Onda, pričao sam ti u julu”.

Iste noći, Nikšićanin prenosi i saznanja “kako su (Andrej Vučić i Dragan Lukač – prim. aut.) išli helikopterom zajedno u lov”. Da da, ubili su 7 divokoza za dan on i Lukač prije 3-4 mjeseca. Ima sve zabilježeno, sve se snima i prati”, objašnjavao je Božović odbeglom policajcu, a potom i dodao da su “letjeli bez ikakvih dozvola”.

JAVNA LIČNOST PRED CRNOGORSKIM SUDOM

Uslediće tužba pred podgoričkim Osnovnim sudom. Osim moralne satisfakcije i 5.000 evra, Andrej Vučić je tražio da se sa portala “Vijesti” ukloni tekst objavljen 23. januara 2024. godine pod naslovom “Zvonko i Andrej slavili milijardu…”, kao i da glavni i odgovorni urednik o svom trošku objavi presudu.

“Tužbom se tvrdilo da su izdavač ‘Vijesti’, glavni urednik Mihailo Jovović i autori Danilo Mihajlović i Jelena Jovanović, objavljivanjem teksta ‘Zvonko i Andrej slavili milijardu…’ povrijedili čast, ugled i dostojanstvo Andreju Vučiću”, objašnjava za “Vreme” advokat Siniša Gazivoda, pravni zastupnik “Vijesti”. “Tuženi tvrdi da je navodno iznijeseno niz lažnih informacija kojima su, opet navodno, pokušali da Andreja Vučića dovedu u vezu sa kriminalnim krugovima u Srbiji i Crnoj Gori, te da ga prikažu kao kriminalca. Tužba se poziva na citate iz teksta, a onda se u odnosu na te citate ponavljaju formulacije da su time tuženi navodno nedvosmisleno izvršili grub atak na lična prava Andreja Vučića, te se tvrdi da su time imali namjeru razaranja njegovog ugleda, časti i dostojanstva.”

Andrej Vučić, koga su buka i bes obuzeli toliko da mu nije bilo teško ni da dođe lično u Podgoricu, branio se tako što je najpre pokušao da uveri sutkinju Jelenu Anđelić da Zvonka zna maltene iz viđenja.

“Poznajem Zvonka Veselinovića, ali nisam blizak sa njim, on mi je samo poznanik. Video sam se sa njim tri ili četiri puta na nekim javnim skupovima, ali nemamo dodirnih tačaka”, kazao je Vučić na ročištu.

Komentarišući poruke iz teksta u kojima Božović kaže da su Andrej Vučić i Veselinović sa tadašnjim ministrom policije Republike Srpske Draganom Lukačem išli u lov helikopterom, Vučić je kazao da u životu nije video ni čuo Lukača.

“Ja nisam lovac, mrzim lov i mrzim bilo koga ko ubija životinje. Nikada u životu se nisam vozio helikopterom”, kazao je na ročištu.

Andrej Vučić je, uz napomenu da je, nakon objavljivanja spornog teksta “od svog kuma doktora tražio da mu prepiše lekove za smirenje i za srce”, odgovarajući na pitanje sutkinje kazao da je član Srpske napredne stranke (SNS) i član Izvršnog odbora te stranke, koji je po hijerarhiji tek treći najvažniji organ u stranci, kao i da to tijelo broji mnogo članova.

“Ja sebe ne vidim kao javnu ličnost već kao metu kako bi se nanijela šteta mom bratu”, rekao je Vučić poentirajući da je cilj teksta objavljenog u “Vijestima” bio isključivo “dehumanizacija i kriminalizacija mog brata i predsjednika Srbije Aleksandra Vučića”.

“Mi smo u postupku insistirali na nekoliko okolnosti. Prvo, da je Andrej Vučić javna ličnost i da je samim tim u javnom interesu bilo da se objavi ova prepiska. Drugo, da su svi djelovi teksta na kojima se bazira tužba prepiska između Milovića i Božovića, a ne navodi, tvrdnje ili zaključci novinara. Treće, da je Andrej Vučić mogao da tuži Milovića i Božovića ako smatra da su njihovi navodi neistiniti, a da njegov odabir da umjesto njih tuži medij, urednika i novinare upućuje na zaključak da je namjera tužbe zapravo da se tuženi odvrate od budućeg pisanja o Andreju Vučiću”, ističe advokat Gazivoda.

Prvostepenom presudom, Osnovni sud u Podgorici, kao što je poznato, odbacio je tužbu Andreja Vučića.

“Sud je prihvatio argument tužene strane da je Andrej Vučić javna ličnost i da mu zbog toga pripada manji stepen zaštite privatnosti zbog postojanja javnog interesa da se o ovakvoj temi piše. Zatim, tokom suđenja izvršen je uvid u Skaj komunikaciju i utvrđeno je da su ‘Vijesti’ vjerodostojno prenijele sve navode Milovića i Božovića, odnosno da je prepiska u originalu identična onome što je citirano. Sud je primijenio i standarde Suda u Strazburu iz oblasti slobode izražavanja i iz svega toga izvukao zaključak da je tužba neosnovana”, ističe advokat Siniša Gazivoda.

Pravni zastupnik “Vijesti” navodi i jedan zanimljiv detalj.

“Mi smo u odgovoru na žalbu ukazali da je na suđenju na kojem je saslušan Andrej Vučić bilo prisutno više medija, što je zapisnički konstatovano”, kaže Gazivoda. “Portali koji se označavaju kao bliski Aleksandru Vučiću, burno su reagovali gotovo identičnim tekstovima povom prvostepene presude, a reakciju na društvenoj mreži Iks povodom presude imao je i predsjednik SNS Miloš Vučević. Naša je teza da se takve stvari obično ne dešavaju kad izgubi spor neko ko nije javna ličnost”, primećuje Gazivoda.

Za Andrejevog starijeg brata Aleksandra Vučića ovakva presuda bila je očekivana. “Ne znam ni šta mu je trebalo da ih tuži, on kao normalan čovjek misli kad neko napiše da je ubijao, da se bavio dilovanjem droge, da će neko ući u suštinu stvari, samo obratite pažnju”, izjavio je Vučić novinarima srpskih medija u Šangaju. “Oni nisu ušli u meritum stvari, oni ne kažu da on nije u pravu, nego kažu: moraš da trpiš pošto si javna ličnost.”

BEOGRADSKI ČUVARI APLIKACIJE

I tako je ova Skaj epizoda, barem za sada, okončana, ali priča oko nekada zaštićene komunikacije, po svemu sudeći, u Srbiji nije još ni počela ako se izuzme suđenje kriminalnoj družini Veljka Belivuka i KRIK-ova storija o Kokezi i Nemanji Vidiću. Tekst u “Vijestima” i suđenje po tužbi Andreja Vučića otvara nanovo pitanje koje se sve češće čuje, a odnosi se upravo na korišćenje i prisutnost Skaj komunikacije i očiglednu razliku između Crne Gore i Srbije.

Beogradski advokat Ivan Ninić ističe da je u Srbiji upotreba Skaj komunikacije strogo kontrolisana i hirurški ograničena isključivo na nivo izvršilaca na terenu, dok je u Crnoj Gori ona postala alat za demontažu kriminalizovanog državnog aparata. On smatra da su razlozi za ovu selektivnu primenu pravno-političke prirode, jer u Srbiji još uvek Aleksandar Vučić drži pod kontrolom sektor bezbednosti i odlučuje šta će biti predmet tužilačkog procesuiranja.

“Optužnica protiv klana Belivuk podignuta je u momentu kada je ta grupa postala preveliki teret i bezbednosna pretnja za samu vlast”, kaže Ninić. Međutim, istraga je svesno zaustavljena na nivou neposrednih izvršilaca brutalnih ubistava. Otvaranje kompletne Skaj prepiske u Srbiji, po uzoru na Crnu Goru, lociralo bi suštinske centre moći – visoke funkcionere MUP-a, Bezbednosno-informativne agencije (BIA), njihovu saradničku mrežu, ali i same donosioce političkih odluka, koji su toj grupi godinama obezbeđivali logistiku, policijske značke i institucionalni imunitet. Policija i Tužilaštvo za organizovani kriminal u Beogradu Skaj prepisku doziraju “na kašičicu”. Ona se koristi na minimalnom uzorku i to samo tamo gde država želi da demonstrira borbu protiv kriminala, dok se u fiokama svesno drže preostali gigabajti podataka koji bi kompromitovali ljude iz samog vrha režima i njihove tajkune”, objašnjava Ninić.

Kakve bi posledice izazvalo otvaranje Skaj arhiva možda najbolje govori upravo primer Crne Gore.

Jelena Jovanović, novinarka “Vijesti”, autorka spornog teksta zbog kojeg je Andrej Vučić podneo tužbu, godinama objavljuje delove nekad zaključane komunikacije. Ona podseća da je prve prepiske sa Skaj aplikacije objavila njena koleginica Olivera Lakić na portalu Libertas, početkom aprila 2022. godine.

“Nakon toga uslijedila su procesuiranja više veoma važnih predmeta, upravo onih koje je tadašnje Specijalno državno tužilaštvo, dok je javnosti tvrdilo da ne zna ko su “Kardinal”, “Komita”, “Junior” i druge osobe iz Skaj komunikacija, držalo u fioci i pokušavalo na svaki način da zaštiti”, ističe Jelena Jovanović. Novinarka “Vijesti” priseća se da joj je na svojoj posljednjoj konferenciji za medije tadašnji glavni specijalni tužilac, danas optuženi Milivoje Katnić, odgovorio da ne zna ko su te osobe i da nije utvrđeno ko su “Kardinal”, “Komita” i “Junior”, ali da zna ko Jeleni Jovanović dostavlja informacije.

Ipak, ubrzo potom glavni specijalni tužilac je penzionisan, a nedugo zatim aktuelno Specijalno državno tužilaštvo procesuira upravo Milivoja Katnića zbog zaštite određenih “junaka” sa Skaja.

“Skaj komunikacija je ogolila i potvrdila sve ono na šta su pojedinci godinama upozoravali – da su se u Crnoj Gori ozbiljno zloupotrebljavale institucije i država kako bi se štitila mafija”, objašnjava Jelena Jovanović. Ona ističe da su transkripti sa Skaja otkrili razmjere veza između mafije i pojedinaca u sistemu.

“Međutim, s obzirom na pozicije koje su zauzimali pojedinci koji su kasnije procesuirani, kao i na činjenicu da u Crnoj Gori imamo i policijski narko-kartel, u kom je od 21 optuženog bilo 12 tadašnjih ili bivših policajaca, jedan predsjednik opštine, jasno govori da je u Crnoj Gori godinama, a ako se vratimo dalje u prošlost, može se reći i decenijama, prije Skaja, mafija bila u čvrstom zagrljaju sa dijelovima sistema i vlasti”, kaže novinarka “Vijesti” koja godinam živi sa policijskim obezbeđenjem.

KODNO IME – “OSKAR”

Crnogorsko pravosuđe, kako ističe advokat Gaziovoda, u krivičnim predmetima Skaj komunikaciju tretira kao dokaz iako je to i dalje nešto što odbrana u tim predmetima osporava i najavljuje dalje preispitivanje tog pravnog stava pred mehanizmima za zaštitu ljudskih prava.

“U ovom momentu postoje i pravosnažne presude u kojima je Skaj komunikacija korišćena kao dokaz”, naglašava pravni zastupnik “Vijesti” dodajući da je tokom postupka po tužbi Andreja Vučića insistirao da ako tužilaštvo na navodima iz Skaj komunikacija zasniva optužnice, a sud presude, onda i novinari imaju pravo da te komunikacije koriste za tekstove, naravno, uz ispunjenje drugih pravnih i etičkih pravila koja regulišu oblast medija.

Ivan Ninić upozorava da u Srbiji ne postoji “curenje” podataka iz Skaj materijala, jer je uspostavljen apsolutni monopol nad tim informacijama. Razliku u odnosu na Crnu Goru ovaj advokat vidi u strukturi bezbednosnog sektora i čvrstoj kontroli medijske scene. Kada bi bilo šta procurelo, Vučić bi znao ko je i sa kojim ciljem to plasirao u javnost i na surov način bi se osvetio ljudima iz državnog aparata.

“U Crnoj Gori je nakon smene tridesetogodišnje vlasti došlo do tektonskih poremećaja i pluralizma unutar bezbednosnog sektora, gde su različite frakcije imale interes da dostavljaju materijale istraživačkim medijima. U Srbiji je bezbednosni aparat monolitan, strogo centralizovan i pod direktnom kontrolom jednog centra političke moći”, navodi Ninić.

On upozorava da, kada bi, recimo, samo prorežimski tabloidi dobili Skaj prepiske, oni bi rizikovali da “greškom” osvetle ulogu državnih funkcionera koji se pominju pod kodnim imenima, poput “Oskara” i drugih visokih zvaničnika.

Nezavisni istraživački novinari, tvrdi Ninić, u Srbiji do delova prepiske dolaze isključivo kroz sudske spise, kada optužnica već bude podignuta, a svako sistemsko “curenje” je hermetički zatvoreno.

“Ključeve ‘Skaj sefa’ u Srbiji drži uska grupa unutar izvršne vlasti koordinisana kroz vrh bezbednosnih službi i politički instruisano rukovodstvo Tužilaštva za organizovani kriminal (TOK). Primarni čuvar dešifrovane tajne je politički vrh države, sam predsednik Aleksandar Vučić. Za njega je Skaj komunikacija nuklearni otpad koji ako eksplodira u javnosti, može potpuno da uruši narativ o stabilnosti vlasti i prividnoj koheziji u redovima najveće političke partije u Beogradu”, kaže advokat Ninić.

Po njegovim rečima, tužilaštvo pravno i formalno stražari nad ovim materijalom.

“Umesto da postupaju po službenoj dužnosti i formiraju na stotine predmeta na osnovu dešifrovanih poruka francuskih i belgijskih vlasti, oni materijal tretiraju kao državnu tajnu najvišeg stepena. Unutar bezbednosnih službi formirani su posebni, izolovani timovi koji imaju pristup ovim podacima. Njihov zadatak nije da procesuiraju kriminal, već da vrše bezbednosnu filtraciju, odnosno da utvrde ko se sve od ‘naših ljudi’ pominje u prepiskama i da te materijale sklone od očiju postupajućih sudija i advokata odbrane”, zaključuje Ivan Ninić.

OTKLJUČANO U CRNOJ GORI, ZAKLJUČANO U SRBIJI

Ako je zaista ovakva situacija u Srbiji oko Skaj komunikacije, postavlja se ključno pitanje zašto se Andrej Vučić zaputio čak do Podgorice kad je u Beogradu već ta ista dokumentacija pod ključem koji je progutao njegov rođeni brat.

Možda su najbolji i istini najbliži odgovori u činjenici koju iznosi novinarka “Vijesti” Jelena Jovanović koja, barem jednom nedeljno, svih ovih godina crnogorsku javnost upoznaje sa najrazličitijim sadržajima i tajnama Skaj komunikacije.

“Mi nijesmo uspjeli da pročitamo i provjerimo ni pet odsto materijala koji nam je dostupan kada su u pitanju komunikacije sa Skaj aplikacije i drugih nekada zaštićenih aplikacija”, kaže Jelena Jovanović.

I zato, biće da su u pravu oni koji tvrde da je porodici Vučić manji problem tih pet odsto već objavljenih prepiski u “Vijestima”, ali da “Oskara” prolazi blaga jeza od same pomisli na ono što nije objavljeno a šta bi tek moglo da se pojavi u ovoj komunikaciji i naročito onog što bi, slično kao u Crnoj Gori, moglo da usledi.

Na kraju, valja se podsetiti i porodice Kompson sa početka teksta. Foknerovi Kompsonovi ne propadaju u jednom dramatičnom događaju – oni se raspadaju polako, žive od uspomena na prošlost, dok ih sadašnjost nezaustavljivo uništava.

Svaka sličnost sa Srbijom je….

Mini intervju: Jelena Jovanović

Skaj je raskrinkao zloupotrebu institucija

Ljudi željni pravde žele da čitaju prepisku sa Skaj aplikacije jer to ogoljava sve ono na šta su pojedinci godinama upozoravali – da su se u Crnoj Gori ozbiljno zloupotrebljavale institucije i država kako bi se štitila mafija

...

Ne mogu se precizno sjetiti kada sam objavila prve poruke sa Skaj komunikacije, ali mogu da potvrdim da sam tokom 2021. više puta objavljivala nadimke sa Skaja i dovodila ih u vezu sa službenicima Uprave policije koji su kasnije procesuirani.

Tokom 2021. i 2022, na svim konferencijama za medije tadašnjeg Specijalnog državnog tužilaštva postavljala sam pitanja o određenim nadimcima sa Skaja, kao i o tome ko je ručao sa Belivukom na Grahovu.

Kada je riječ o Crnoj Gori i prvim objavljenim prepiskama sa Skaj aplikacije, njih je objavila koleginica na portalu Libertas, koliko se sjećam, početkom aprila 2022. godine. Nakon toga uslijedila su procesuiranja više veoma važnih predmeta, upravo onih koje je tadašnje Specijalno državno tužilaštvo – dok je javnosti tvrdilo da ne zna ko su osobe iz Skaj komunikacija – držalo u fioci i pokušavalo na svaki način da zaštiti.

Javnost uvijek reaguje na objavljivanje prepiski sa Skaja. Ne mogu reći da su reakcije podijeljene, jer je najveći dio javnosti, prije svega, duboko uznemiren onim što čita. Riječ je o raznoraznim gadostima, bolestima društva i monstruoznim ubistvima koja su pojedincima, sudeći prema tim komunikacijama, bila gotovo rutinska stvar. Ipak, ljudi željni pravde žele da čitaju jer to ogoljava sve ono na šta su pojedinci godinama upozoravali – da su se u Crnoj Gori ozbiljno zloupotrebljavale institucije i država kako bi se štitila mafija.

To su prepiske sa Skaja i potvrdile. Potvrdile su i da su prljavi policajci i prljavi tajni agenti, osim u zaštiti mafije, učestvovali i u raspirivanju vjerske i nacionalne mržnje, u izbornim procesima, kao i u organizovanju protesta nakon izbora 30. avgusta 2020. godine. Drugim riječima, radili su upravo ono što su institucije morale da spriječe. Međutim, očigledno je da je tada nekome odgovaralo stvaranje paralelnog polusvijeta u Crnoj Gori – strukture koja će se nešto pitati, uticati na procese i diktirati trendove umjesto da bude zaustavljena i procesuirana.

Najmanji dio javnosti, uglavnom oni koji su pogođeni objavljenim prepiskama i njima bliske osobe, negoduju, kako prvi put kada su te prepiske objavljene, tako i danas. Oni pokušavaju na svaki mogući način da diskredituju i mene i druge autore tekstova dovodeći nas u vezu sa njima suprotstavljenim klanom, tužilaštvom ili ko zna kim još. Naravno, kao što im nije pošlo za rukom zastrašivanja, tako im nijesu uspjeli ni višegodišnji pokušaji linča na određenim platformama, spinovi i raznorazne podlosti koje plasiraju. Neće nikada. Dok god budem željela da se bavim ovim poslom, radiću ga na isti način – isključivo u javnom interesu, profesionalno, odgovorno i bez pristajanja na pritiske, prijetnje i pokušaje diskreditacije.

“Vijesti” i ja nikada nikog nismo štitili. Niti smo se kolega Danilo i ja pravili da nešto ne vidimo ili da nešto ne možemo da dešifrujemo – a uglavnom nas dvoje radimo na tim tekstovima – jer su i materijal i način njegove obrade veoma specifični. To nije puko čitanje prepiski. To je složen posao koji nekada traje danima, a nekada podrazumijeva i po 15 sati rada na povezivanju svega što se u tim komunikacijama piše, sa činjenicama, imenima, događajima…

Pravo novinarstvo košta, a mi nećemo da nas kupe tajkuni i korporacije. Podržite nas jednokratnom ili mesečnom donacijom. Vreme za to je sada!