Kaznene mere Kosovu biće potpuno ukinute dve i po godine nakon što su uvedene, a razlog tome je mirna tranzicija vlasti 2025. godine kada su se srpski gradonačelnici vratili na čelo lokalnih samouprava na severu Kosova, najavila je Evropska unija (EU).
Kada su maja 2023. godine uz asistenciju Kosovske policije kosovske vlasti preuzele su kontrolu nad opštinskim zgradama na severu Kosova – letele su šok bombe i suzavac, a srpske zastave sa opština su skinute i zamenjene kosovskim, piše portal Alternativa.
Nakon te akcije EU uvela je kaznene mere Kosovu. Od vlasti u Prištini traženo je da hitno povuku jednostrane poteze kako bi došlo do deeskalacije situacije na severu, te da povuku specijalne jedinice iz opštinskih zgrada, ali i da se omoguće izbori kako bi se Srbi vratili u lokalne samouprave.
Jula 2023. godine u Bratislavi je postignut dogovor sa EU povodom deeskalacije situacije. Deo Specijalnih jedinica je povučen iz zgrada opština, ali ostali su na više lokalcija na severu Kosova.
Napuštanje kosovskih institucija
Toj situaciji prethodilo je i napuštanje institucija kosovskih Srba, novembra 2022. godine.
Tada je Srpska lista pozvala sve Srbe koji rade u kosovskim institucijama na severu Kosova da ih napuste dok Priština ne povuče odluku o preregistraciji vozila i ne formira Zajednicu opština sa srpskom većinom (ZSO).
Nakon toga, aprila 2023. albanski gradonačelnici pobedili su na vanrednim parlamentarnim izborima sa minimalnim brojem glasova. Te izbore Srpska lista je bojkotovala.
U Leposaviću pobedio je kandidat Samoopredeljenja, Ljuljzim Hetemi sa 100 osvojenih glasova. Takođe, u Severnoj Mitrovici pobedio je kandidat Samoopredeljenja, Erden Atić sa 553 glasova.
U Zubinom Potoku i Zvečanu pobedili su kandidati Demokratske partije Kosova (PDK). Izmir Zećiri postao je gradonačelnik Zubinog Potoka sa 197 glasova, a u Zvečanu Iljir Peci sa 114 glasova.
Onda je 26. i 29. maja 2023. godine albanski gradonačelnici ušli su uz pomoć specijalnih jedinica kosovske policije u zgrade opština. Na terenu su tada delovale i jedinice KFOR-a.
Učešće Srba na izborima 2025. godine
Srbi su 2025. godine odlučili da učestvuju na redovnim lokalnim izborima bez ijednog ispunjenog zahteva koje su postavili novembra 2022. godine uz zaključak da je izlazak iz institucija bio greška, te „u se i u svoje kljuse“.
Petog decembra Srbi su se vratili na čelo lokalnih samouprava u opštinama sa srpskom većinom.
Od uvedenih mera do danas kosovske vlasti nastavile su po ustaljenom obrascu, jednostrano, da zatvaraju srpske institucije na Kosovu, te su do danas zatvorene gotovo sve srpske institucije kako na jugu, tako i na severu Kosova. Time je srpska zajednica dovedena u položaj koji je postao nova realnost – odlazak u gradove u blizini administrativne linije sa Srbijom po plate, penzije, socijalnu pomoć, lična dokumenta i drugo.
