Istraživanje Centra za istraživačko novinarstvo Srbije (CINS) pokazalo je da je na projektu Ekspo 2027 angažovano više od 200 firmi, među kojima su i kompanije iza kojih stoje saradnici i srodnici osoba iz kriminalnih krugova, kao i pojedinci povezani s političkim strukturama.
Od sredine 2023. godine, kada je Srbija izabrana za domaćina specijalizovane međunarodne izložbe Ekspo 2027, na periferiji Beograda gradi se veliki sajamski i rezidencijalni kompleks, nacionalni stadion i prateća infrastruktura.
Na osnovu prikupljenih podataka formirana je baza s više od 200 firmi koje su, prema navodima CINS-a, uključene u realizaciju Ekspo 2027 kao izvođači, podizvođači ili dobavljači.
Uprkos višemesečnim pokušajima da zvaničnim putem dođe do podataka o izvođačima i podizvođačima na projektu, CINS navodi da takvi podaci nisu dostavljeni, zbog čega je istraživanje sprovedeno kroz razgovore sa sagovornicima, direktne kontakte s kompanijama, kao i analizom sudske i druge dokumentacije.
Kako navodi CINS, zbog posebnog statusa projekta EXPO 2027 javnosti je do sada bilo otežano da utvrdi koje sve firme učestvuju u njegovoj realizaciji. Investitorska preduzeća SPV Galovica 1, 2 i 3 i SPV Petrac 1, 2 i 3, osnovana za potrebe izgradnje dela kompleksa, navela su da imaju samo tri podizvođača ZOP Inženjering, Telesec i Power Quality Company, dok je istraživanje identifikovalo više od 200 kompanija angažovanih kao izvođači, podizvođači i dobavljači.
Ko su firme koje rade na Ekspu
Među firmama koje se pominju nalazi se i kompanija „Makiš beton“, osnovana 2024. godine, za koju CINS navodi da je ostvarila značajan deo prihoda kroz angažman na Ekspo projektu. Većinska vlasnica firme je Marijana Đerić Mandreš, za koju CINS navodi da je sestra Aleksandra Vidojevića, poznatog u javnosti kao Aca Rošavi. Prema istraživanju, drugi suvlasnik kompanije je Vujadin Krstić, koji je ranije pravosnažno osuđen zbog pomaganja u prikrivanju tragova nakon ubistva Željka Ražnatovića Arkana.
U tekstu je navedeno i da je Preduzeće za puteve Valjevo uključeno u radove kroz isporuku peska za saobraćajnice u okviru Ekspo kompleksa. Ta kompanija se godinama dovodi u vezu s Ljubišom Buhom Čumetom, nekadašnjim vođom surčinskog klana, što je ranije negirano kroz zvanične vlasničke strukture.
Među angažovanim firmama navodi se i „NM Kop“, čiji je vlasnik Nemanja Milenković, sin Dejana Milenkovića Bagzija, nekadašnjeg pripadnika surčinskog i zemunskog klana. Dokumentacija tužilaštva pokazuje da je firma bila angažovana na Ekspo projektu, iako je vlasnik to u početku negirao.
Istraživanje obuhvata i firmu „C&LC Kameni agregati“, čiji je vlasnik Predrag Lovrić, ranije osuđen u Lihtenštajnu kao član grupe Pink Panter, kao i preduzetničku radnju „CAP 1 ALCZ“ u vlasništvu Đorđa Prelića, nekadašnjeg vođe navijačke grupe Alkatraz, osuđenog za ubistvo francuskog navijača Brisa Tatona.
U poslovima na Ekspo projektu angažovana je i kompanija „Betonjerka Čačak“, povezana kroz vlasničku strukturu s biznismenom Milenkom Kostićem, potpredsednikom Upravnog odbora Fudbalskog kluba Crvena zvezda i vlasnikom kompanije Auto Čačak.
Među kompanijama koje je CINS identifikovao nalazi se i Goter Construction, koja gradi dve hale u okviru kompleksa. Njeni suvlasnici su Kostadin Terzić, sin generalnog direktora FK Crvena zvezda Zvezdana Terzića, i Slobodan Govedarica, predsednik Radničkog fudbalskog kluba Grafičar.
Izložbene prostore i Nacionalni stadion gradi i Millennium Team u vlasništvu Ivana Bošnjaka i Stojana Vujka, kompanija koja je prethodnih godina učestvovala u nekim od najvećih državnih projekata i privatizacija.
U izgradnji stambenog kompleksa angažovana je i kompanija W.D. Concord West, čiji je suvlasnik predsednik Košarkaškog kluba Crvena zvezda Željko Drčelić. Na projektu učestvuje i kompanija MVM Južna Bačka, nekadašnja Energotehnika-Južna Bačka, u suvlasništvu biznismena Dragoljuba Zbiljića, kojoj je poverena izgradnja sistema grejanja i hlađenja Nacionalnog stadiona.
Prema podacima CINS-a, na izgradnji pruge od Zemun Polja do Nacionalnog stadiona angažovana je i firma Voj Kop, iza koje stoji Marko Bosanac Boske. Najveći deo radova na objektima i infrastrukturi EXPO-a, navodi se u istraživanju, poveren je kineskoj državnoj korporaciji Power China na osnovu međudržavnog sporazuma.
U tekstu se ističe da prisustvo firmi i osoba koje se dovode u vezu s kriminalnim ili političkim strukturama samo po sebi ne predstavlja dokaz nezakonitosti njihovog angažovanja na projektu, ali otvara pitanja transparentnosti i kriterijuma po kojima se biraju izvođači na jednom od najvećih državnih infrastrukturnih poduhvata.
Izvor: CINS, FoNet
Pravo novinarstvo košta, a mi nećemo da nas kupe tajkuni i korporacije. Podržite nas jednokratnom ili mesečnom donacijom. Vreme za to je sada!
