Vrhovni sud u SAD razmatra slučaj o krivičnim kaznama za beskućnike

Vrhovni sud u Sjedinjenim Američkim Državama će održati usmenu raspravu u slučaju koji je jedan pravni ekspert nazvao „najvažnijim slučajem Vrhovnog suda o beskućništvu u poslednjih barem 40 godina“, pišu strani mediji.

Pitanje koje će se naći pred sudom je ustavnost uredbi u jednom gradu u Oregonu koje sprečavaju beskućnike da koriste ćebad, jastuke ili kartonske kutije radi zaštite od elemenata dok spavaju unutar granica grada. Braneći uredbe, grad tvrdi da zakoni jednostavno zabranjuju kampovanje na javnom zemljištu svima.

Međutim, druga strana u slučaju tvrdi da uredbe efikasno čine beskućništvo krivičnim delom u gradu.

Odluka suda može imati značajan uticaj ne samo u malom gradu Grants Pass, Oregon, čije se uredbe osporavaju, već i u gradovima širom Sjedinjenih Američkih Država, gde su slični zakoni postali sve češća pojava.

Model zakona o „kampovanju“ šire je usvojen u poslednjih nekoliko godina kako državne i lokalne vlade pokušavaju da se izbore sa dvocifrenim porastom broja beskućnika. Podaci objavljeni od strane Ministarstva za stambena i urbana pitanja Sjedinjenih Američkih Država ukazuju da je više od 600.000 ljudi u Sjedinjenim Američkim Državama bilo beskućno u jednoj noći 2023. godine.

Spor pred sudom u ponedeljak dolazi do sudija iz Grants Pasa, grada sa malo manje od 40.000 stanovnika na jugozapadu Oregona. Sa stopom nezaposlenosti od jedan procenat i gotovo bez pristupačnog stambenog prostora, grad ima i do 600 ljudi koji su beskućnici. Glavni operativni direktor neprofitne organizacije u okrugu gde se grad nalazi, a koja pruža usluge ljudima koji su beskućnici, rekao je u izjavi koju je podneo u slučaju da gotovo svi ljudi koji su beskućnici i žive u gradu to čine nevoljno. „Jednostavno nema mesta u Grants Passu gde mogu naći pristupačan stambeni ili sklonišni prostor. Oni ne biraju da žive na ulici ili u šumi“, rekao je COO neprofitne organizacije.

Moguće i zabrane pristupa zemljištu

Na sastanku gradskog veća 2013. godine, gradski predsednik je predložio „da ih učinimo dovoljno nelagodnim u našem gradu kako bi želeli da odu dalje putem“. Grad je odlučio da poveća sprovođenje uredbi koje zabranjuju korišćenje ćebadi, jastuka, pa čak i kartonskih kutija tokom spavanja unutar grada.

Uredbe predviđaju kaznu od 295 dolara za prekršaje; kazna se povećava na 537,60 dolara ako nije plaćena. Nakon dve prijave, policija u Grants Pasu može izdati nalog koji zabranjuje pojedincu pristup gradskom zemljištu; kršenje tog naloga izlaže pojedinca osudi za krivično delo nepropisnog ulaska, što nosi kazne do 30 dana zatvora i kaznu od 1250 dolara.

Slučaj Glorije Džonson

Godine 2018. godine, Apelacioni sud Sjedinjenih Američkih Država za 9. okrug je u slučaju Martin protiv Grada Boisea odlučio da zabrana Osmog amandmana na okrutne i neobične kazne zabranjuje nametanje krivičnih sankcija za sedenje ili spavanje napolju od strane ljudi koji su beskućnici, a koji nemaju pristup skloništima.

Nakon što je sud doneo odluku u slučaju Bojs, Džon Logan i Gloria Džonson (zajedno sa Debrikom Blejk, koja je od tada preminula) su se obratili federalnom sudu u Oregonu kako bi osporili ustavnost uredaba Grada Grants Pasa u njihovo ime i u ime drugih koji su nevoljno beskućni u Grants Passu. Logan je povremeno bio beskućnik u gradu više od decenije i ponekad je spavao u svom kamionu izvan grada kako ne bi bio kažnjen i kažnjen zbog spavanja u kamionu unutar grada.

Nakon nije mogla da pronađe drugi stambeni prostor koji bi mogla da priušti, Džonson je spavala u svom kombiju, gde su se uredbe primenjivale protiv nje „na desetine puta“.